Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2018

Κροκοδείλια δάκρυα για τη Μόρια

Πριν  δυο χρόνια -ίσως και παραπάνω, μεσούσης της προσφυγικής κρίσης, όταν δηλαδή κατέφθαναν κατά χιλιάδες καθημερινά οι απελπισμένοι στη χώρα μας, είχα δει μια μεταμεσονύκτια συνέντευξη του πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιώργου Προβόπουλου. Τον οποίο άκουσα κατάπληκτη να λέει, ότι η Ευρώπη γερνάει κι ότι ο μόνος τρόπος να τονωθεί η οικονομία
της μεσο-μακροπρόθεσμα,  είναι να ενσωματώσει στις κοινωνίες της τους πρόσφυγες. Ο Προβόπουλος, όχι κάποιος μαρξιστής οικονομολόγος, όχι κάποιο στέλεχος της Αριστεράς.
Ποιο είναι το δόγμα που επικρατεί στην Ευρώπη σήμερα, το ξέρουμε όλοι. Τα τείχη που θα διασφαλίσουν υποτίθεται την ευημερία των εκλεκτών. Ποιο είναι το επίδικο στη χώρα μας, τώρα που εφαρμόστηκε η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας και μας μείνανε αμανάτι καμιά πενηνταριά χιλιάδες δυστυχισμένοι; Είναι πώς θα κάνουμε τη ζωή τους καλύτερη, πώς θα τους εντάξουμε, πώς θα τους αξιοποιήσουμε, πώς θα τους «εκμεταλλευτούμε»; Ναι, δεν φοβαμαι τη λέξη. Γιατί θυμάμαι, πώς άλλαξε η ελληνική ύπαιθρος από την έλευση των Αλβανών, που ήταν οι καταραμένοι της εποχής, που έβγαιναν οι καραμπίνες των νοικοκυραίων και τότε και τελικά ενσωματώθηκαν και συνεισέφεραν εντυπωσιακά στην οικονομία, ειδικά στα νησιά. Δεν επεκτείνομαι.
Ποιο είναι λοιπόν το ζητούμενο στη Μυτιλήνη π.χ. που δέχτηκε εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και τώρα ξεσηκώνεται για τους 10.000 που βρίσκονται εκεί; Που θησαύρισε από τους πρόσφυγες κι ακόμα τα μαγαζιά και τα ξενοδοχεία της ζουν από τους πρόσφυγες και τον κόσμο που κινείται γύρω τους; ΜΚΟ, FRONTEX κλπ.; Είναι το «κολαστήριο» της Μόριας που τους ενοχλεί; Θέλουν ανθρώπινες συνθήκες για τους  πρόσφυγες; Αν ήταν έτσι δεν θα κλείναν το λιμάνι –για να θυμηθώ ένα παράδειγμα μόνο- όταν επιχείρησε η κυβέρνηση να αποβιβάσει κοντέινερ, μετά τον κολασμένο εκείνο Χειμώνα, όπου πέθαναν από το κρύο άνθρωποι μέσα σε σκηνές. Ούτε θα ρίχανε μολότωφ για να κάψουν τους πρόσφυγες δυο χρόνια πριν, τότε που παρέλασαν οι ακροδεξιοί στο κέντρο της πόλης, τραγουδώντας με τη βάρβαρη χρυσαυγίτικη φωνή τους τον εθνικό μας ύμνο, ενώ η αστυνομία «απωθούσε» δημοσιογράφους, αντί να συλλάβει έστω έναν απ' αυτούς. 
Οχι. Το μόνο που θέλουν, παντού στην Ελλάδα, είναι να τους διώξουν κι ας πάνε όπου αλλού. Και μόνο η φήμη ότι υπάρχει πιθανότητα να γίνει κι άλλη δομή προσφύγων στη Μυτιλήνη, που θα βελτίωνε αυτόματα τη διαβίωση των προσφύγων, ξεσηκώνει κύματα οργής. Κι αυτό το διαπίστωσα προσωπικά φέτος τον Ιούλιο που βρέθηκα εκεί. Κι αν είχαν ανθρωπιστικά κίνητρα, γιατί τάχα έβαλαν στο στόχαστρο και το υποδειγματικό ΠΙΚΠΑ των 100 ατόμων και λύσσαξαν να το κλείσουν οι ξενοδόχοι της περιοχής μαζί με την περιφερειάρχη κ. Καλογήρου;
Πουθενά -εκτός από τη μικρή Τήλο- δεν θέλουν τους πρόσφυγες. Σε στρατόπεδα και πολύ τους πάει. Να μην τους βλέπει ο ωραίος Έλλην και του μαγαρίσουν την καθαρότητα του αίματος. Ξεσηκώθηκε ένας απ' αυτούς τους «καθαρούς» πρόσφατα, ο βουλευτής της ΝΔ κ. Γρηγοράκος, μην τυχόν και γίνει καμμιά δομή στην αγαπημένη του Μάνη, στην εκλογική του περιφέρεια δηλαδή.
Τι συμβαίνει όμως κι άρχισαν να κλαίνε όλοι οι κροκόδειλοι μαζί για τη Μόρια; Τί συμβαίνει κι αυτοί που τους παράταγαν σαν τα ζώα στις προβλήτες των λιμανιών, που βούλιαζαν τις βάρκες τους, συγκινήθηκαν ξαφνικά και ολοφύρονται; Απαντήστε το μόνοι σας.
Ούτε να κάθονται δίπλα μας
Φύγανε οι εύποροι Σύριοι, ξεμείνανε οι φτωχοδιάβολοι. 58 διαφορετικές εθνικότητες υπάρχουν σήμερα στη Μόρια.  Στο λιμανάκι της Παναγιούδας, σταματάω να πάρω καφέ και τους βλέπω να έρχονται σιγά σιγά, με τα παιδάκια τους... είναι η καθημερινή τους βόλτα, το λιμανάκι είναι σχετικά κοντά στη  Μόρια κι έρχονται με τα πόδια. Σπανίως και ελάχιστοι κατεβαίνουν στην πόλη. Συνήθως το πρωί, έρχονται, ψωνίζουν και παίρνουν το λεωφορείο πίσω για τον καταυλισμό. Ρωτάω το νεαρό που μου φτιάχνει τον καφέ, αν κάθονται στην καφετέρια, που είναι δίπλα στο κύμα. Αυτοί θέλουν, μου λέει, αλλά δεν τους αφήνουμε... καταλαβαίνετε. Οχι, δεν καταλαβαίνω. Ε, να, δεν θέλουν οι άλλοι πελάτες να έχουν δίπλα τους αυτούς... κι έτσι τους διώχνουμε.
Ωστόσο ο άλλος ψάρευε μονάχος του ακούγοντας μουσική της πατρίδας του και στο βάθος τα προσφυγάκια χαρούμενα έκαναν βουτιές.
Πρωινό Σαββάτου στη Μόρια
Η πρώτη εικόνα από την είσοδο του στρατοπέδου είναι τα λύματα. Που ξεχειλίζουν και πλημμυρίζουν το δρόμο και χύνονται στον ένα από τους δύο χειμάρρους του όμορφου γειτονικού χωριού: της Μόριας. Και βρωμάνε. Και πάνω τους πατάνε πρόσφυγες κι εργαζόμενοι καθημερινά. Ο διοικητής του Κέντρου κ. Μπαλπακάκης μου έδειξε το έγγραφο που μόλις είχε στείλει προς κάθε αρμόδιο, σε πολύ αυστηρή γλώσσα, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «εξαιρετικά επείγουσα». Το έργο έπρεπε να έχει γίνει από πέρσι το Καλοκαίρι, όπως είπε και στη συνέντευξη που παραχώρησε Στο Κόκκινο, απειλώντας ότι θα φτάσει μέχρι εισαγγελέα. (κατόπιν τούτου ανακοινώθηκε η έναρξη του έργου - είδωμεν). 






Η επόμενη εικόνα, δεν ταίριαζε με εκείνη που είχα στο μυαλό μου. Ηταν πολύ καλύτερη. Παρά το γεγονός ότι και ο βασικός κορμός του Κέντρου έχει γεμίσει σκηνές, που έχουν καταλάβει τους ελεύθερους χώρους, διότι όπως όλοι πια ξέρουμε στη Μόρια διαβιούν 8.500 άνθρωποι αντί για 3.500 που χωράει. 
Συνάντησα ανθρώπους που κυριολεκτικά μοχθούν για τη βελτίωση της διαβίωσης των προσφύγων. Εργο εξαιρετικά δύσκολο, καθώς οι εγκλωβισμένοι στη Μόρια συνεχώς αυξάνονται, παρά το γεγονός ότι συνεχώς αναχωρούν για την ενδοχώρα άλλοι. Οι βάρκες εξακολουθούν να έρχονται, ίσως και ως μέσο πίεσης από πλευράς Ερντογάν προς την ΕΕ, σε κάθε περίπτωση όμως γιατί η κόλαση είναι γι' αυτούς στις πατρίδες τους και οπουδήποτε είναι καλύτερα παρά εκεί. 
Ο ΣΚΑΪ που φιλοτιμήθηκε τώρα να κάνει ρεπορτάζ στη Μόρια, με επιλεγμένα πλάνα βρωμιάς και δραματικό σπικάζ, δεν είδε γελαστά παιδάκια, μόνο θλιμμένα και έτοιμα ν' αυτοκτονήσουν, όπως υποστήριξαν πρόσφατα και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, η ΜΚΟ που εδώ και δύο χρόνια ΔΕΝ δραστηριοποιείται στη Μόρια, αλλά έξω απ' αυτήν. Εγώ λοιπόν, είδα και γελαστά παιδάκια και γελαστές κοπέλες και κολύμπησα μαζί με γελαστούς εφήβους, στο ξενοδοχείο Βότσαλα, όπου πήγα για λίγη δροσιά μετά τις ώρες που πέρασα στη Μόρια. Ενα ξενοδοχείο που εκπροσωπεί την άλλη όψη, την ανθρώπινη αλληλέγγυα όψη, της Μυτιλήνης. Εγώ δεν είδα τον ένα ξέχειλο από σκουπίδια κάδο, που έδειχνε και ξανάδειχνε ο ΣΚΑΪ, είδα πολλούς άδειους κάδους, καθώς τα απορριματοφόρα περνάνε τρεις φορές τη μέρα.
Αλλά η Μόρια δεν είναι μία, είναι δύο. Και η δεύτερη, αυτή που εκτείνεται και επεκτείνεται συνεχώς ως άναρχος καταυλισμός γύρω από το βασικό συγκρότημα, είναι παρά τις προσπάθειες μια απαράδεκτη συνθήκη. Η λεγόμενη Αφγανούπολη, όπου ο έλεγχος και η τήρηση των κανόνων υγιεινής είναι σχεδόν αδύνατος. Όπου βρίσκει έδαφος η παραβατικότητα και γίνεται νταραβέρι (ναρκωτικά π.χ.)  μεταξύ προσφύγων και ντόπιων.






Οπου ξεσπούν συγκρούσεις, κυρίως επιθέσεις κατά των Κούρδων, που καταφεύγουν τρομαγμένοι στο κέντρο της πόλης. Ο διοικητής αναγκάστηκε να φτιάξει ειδική πτέρυγα, που τη λέει χαριτολογώντας Κουρδιστάν, για να τους προστατέψει. Πάνω σε μια τέτοια σύγκρουση, που ξέσπασε τις μέρες που ήμουν στη Μυτιλήνη, ένας 78χρονος αγρότης δύο φορές καταδικασμένος για φόνο, το φόνο της γυναίκας του κι ενός φίλου του, πυροβόλησε νεαρό Σύριο στο κεφάλι, επειδή κατέφυγε στο χωράφι του. Του έχουν κλέψει κότες βλέπετε στο παρελθόν, τι να κάνει ο άνθρωπος, αγανάκτησε... Ο κοινοτάρχης της Μόριας την επομένη, κάλεσε σε συγκέντρωση συμπαράστασης στον παρ' ολίγον τρίτη φορά δολοφόνο, με ισχνά ευτυχώς αποτελέσματα. Και κάπως έτσι, φτάνουμε αναπόδραστα στα λυντσαρίσματα και στο χειροκρότημά τους.
Μια τρίτη, τελείως αθέατη εικόνα της Μόριας, είναι το σχολείο, το κουρείο, οι αυτοσχέδιες καντίνες, οι αίθουσες των ανήλικων αγοριών όπου παίζουν ποδοσφαιράκια και βλέπουν τηλεόραση, οι αφρικανές κουκλάρες που σου κάνουν ράστα στο μαλλί έναντι 50 ευρώ, το οδοντιατρείο, ο παιδίατρος, οι δυο ορχήστρες.













Δυο ορχήστρες που σχηματίστηκαν εκεί και έδωσαν δυο συγκινητικές συναυλίες μέσα στο Καλοκαίρι. «Μα γιατί δεν είναι γνωστά αυτά;» ρωτάω τον Γιάννη Μπαλπακάκη. «Κανείς δεν ενδιαφέρεται, πρέπει ν' αρχίσω να πετάω πέτρες μοναχός μου, να νομίσουν ότι γινονται φασαρίες και τότε θα τρέξουν», μου λέει χαμογελώντας.
Για να μην γράψω σεντονιάδα που λέγαμε στις εφημερίδες, θ' αφήσω τις φωτογραφίες που τράβηξα  να μιλήσουν. Δεν ισχυρίζομαι ότι αποτυπώνει την αλήθεια η εικόνα, αποτυπώνει τη στιγμή και τη σκοπιμότητα. Όπως η περιβόητη φωτογραφία της κ. Γεννηματά, με τα παιδάκια πίσω από το κιγκλίδωμα, όπου τα παιδάκια μοιάζουν φυλακισμένα. Κι όμως δίπλα ακριβώς είναι η πόρτα, που μπαινοβγαίνουν ελεύθερα μανάδες και παιδιά, αλλά ελέγχεται όποιος εκτός καταυλισμού προσπαθήσει να μπει. Γιατί εκεί είναι μία από τις πτέρυγες των ευάλωτων, που πρέπει να προστατεύονται.
Αλλά σίγουρα υπάρχουν και αυτές οι «στιγμές» που  είδα εγώ και θέλω να τις δείξω, σε μια περίοδο ανείπωτης υποκρισίας. Ημουν έτοιμη να βάλω μαντήλα και να μπω κρυφά στη Μόρια, μου έλεγαν ότι απαγορεύεται η είσοδος. Συνάντησα τυχαία τον διοικητή, ήταν βράδυ Παρασκευής και την Κυριακή έφευγα. Τόλμησα να τον ρωτήσω αν μπορώ να επισκεφθώ το καμπ. Δέχτηκε χωρίς δεύτερη συζήτηση και την άλλη μέρα, Σάββατο, στις 9 το πρωί μου τηλεφώνησε ότι με περιμένει στη Μόρια. Είχε ξυπνήσει απ΄τις 7 γιατί είχε φτάσει κι άλλη βάρκα και οι νεοφερμένοι περίμεναν ήδη τον πρώτο έλεγχο από τη FRONTEX. 
Θα θυμάμαι πάντα τα λόγια του γι' αυτούς που καταγγέλλουν βιασμούς, απόπειρες αυτοκτονίας κλπ. «Δεν καταλαβαίνουν ότι έτσι δυσφημούν τους πρόσφυγες; Είναι άνθρωποι βασανισμένοι, δεν είναι εγκληματίες. Αλλά μέσα σε τόσες χιλιάδες, δεν είναι φυσικό να υπάρχει κι ένα μικρό ποσοστό με παραβατική συμπεριφορά;».

Υ.Γ. Το ρεπορτάζ αυτό άργησε να δημοσιευτεί γιατί μόλις γύρισα ξέσπασαν οι φονικές πυρκαγιές. Έγινε στη Μόρια, τη δεύτερη σε μέγεθος πόλη της Μυτιλήνης, στις 21 Ιουλίου 2018.

Της Ευγενίας Λουπάκη
stokokkino 
25/9/2018














stokokkino