Δευτέρα, 7 Αυγούστου 2017

Η νεκροψία της CIA για τα γεγονότα του 1974

Ως παράδειγμα αποτυχίας των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών καταγράφεται η Κύπρος σε έκθεση της CIA (Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών) τον Ιανουάριο του 1975. Υπό τον τίτλο «εξέταση της επίδοσης των μυστικών υπηρεσιών πριν και κατά την κρίση της Κύπρου το 1974», το τεσσάρων σελίδων έγγραφο που είχε ετοιμαστεί για χρήση από το διευθυντή της CIA αναδεικνύει μια άλλη σκοπιά στην κυπριακή τραγωδία. Σύμφωνα με την έκθεση, το
πραξικόπημα και η δεύτερη εισβολή ήταν εξελίξεις για τις οποίες, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών (State Department) δεν είχε προειδοποιηθεί από τους πράκτορες του σε Λευκωσία, Αθήνα και Άγκυρα, εννοώντας ότι αν προειδοποιείτο θα αναλάμβανε αποτρεπτική δράση. Πάντως, για την τουρκική απόβαση στην Κύπρο, το State Department προειδοποιήθηκε και δεν έλαβε μέτρα αποτροπής του.

Πράκτορες με βάση την Αθήνα, νωρίς τον Ιούλιο του 1974, αναφέρεται στην έκθεση ότι είχαν συμπεράνει πως ο επικεφαλής της χούντας Δ. Ιωαννίδης αποφάσισε να μην κινηθεί εναντίον του Μακαρίου και ότι οι ταραχές στην περιοχή αναστέλλονταν. Αργότερα, μετά την τουρκική απόβαση στο νησί, οι πράκτορες της CIA θα υποτιμούσαν τις φιλοδοξίες της Άγκυρας, εκτιμώντας ότι η κρίση είχε τελειώσει. Ως εκ τούτου, δεν έδωσαν την απαραίτητη προσοχή στην πιθανότητα οι τουρκικές δυνάμεις να προωθηθούν νοτιότερα στην Κύπρο. Η μόνη επιτυχία, χωρίς αντιφατικές ανταποκρίσεις, των Αμερικανών πρακτόρων ήταν η πρόβλεψη του ρόλου που (δεν) θα έπαιζε κατά την κρίση η Σοβιετική Ένωση.


http://politis.com.cy/editor_images/16-eggrafo.jpg


Εσωτερικές έριδες


Η κυπριακή περίπτωση δείχνει να προβληματίζει έντονα τη CIA το 1975 ως ένα περιστατικό αποτυχίας στην αποστολή της, το οποίο δεν πρέπει να επαναληφθεί. Σύμφωνα με την έκθεση, όπως οι πράκτορές της απέτυχαν να προειδοποιήσουν για το πραξικόπημα Ιωαννίδη εναντίον του Μακαρίου, έναν χρόνο προηγουμένως είχαν αποτύχει να προειδοποιήσουν και για την αραβική επίθεση στο Ισραήλ. Οι αποτυχίες αυτές δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά «σε μια παλαιά και οικεία προκατάληψη», δηλαδή την υποσυνείδητη ελπίδα ότι η λογική στο τέλος θα επικρατήσει και ότι ουσιωδώς λογικά σκεπτόμενοι άνθρωποι δεν θα ενεργήσουν τόσο παράλογα. Οι αναφορές ωστόσο των Αμερικανών πρακτόρων υπέφεραν από την απουσία συγκεκριμένων κατηγοριών πληροφόρησης. Σύμφωνα με την έκθεση της CIA του 1975, στις αναφορές δεν καταγράφονταν συνομιλίες και επαφές μεταξύ Αμερικανών αξιωματούχων και πρωταγωνιστών στη διαμάχη. Ο ισχυρισμός των πρακτόρων όπως μεταφέρεται στην έκθεση είναι πως οι παραλήπτες των εκθέσεων απέτυχαν να κατανοήσουν τα μηνύματα που λάμβαναν. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, στάλθηκαν από την περιοχή προς ΗΠΑ συνολικά 86 μηνύματα, πολλά από τα οποία ήταν είτε δυσνόητα είτε κρυπτογραφημένα. Η αποτυχία των Αμερικανών πρακτόρων να τονίσουν σημαντικά θέματα και να ενημερώσουν για στρατιωτικές εξελίξεις επί του εδάφους, οι πλεονασμοί στις αναφορές και η σύγκρουση των περιεχομένων σε αλλεπάλληλες εκθέσεις προκαλούσαν σύγχυση. Τα συγκρουόμενα περιεχόμενα αφορούν εκθέσεις πρακτόρων της CIA και πρακτόρων του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας (DIA). Όπως προκύπτει, οι Αμερικανοί πράκτορες δεν είχαν κανενός είδους συνεργασία μεταξύ τους, αν δεν ανταγωνίζονταν κιόλας η μια υπηρεσία την άλλη.


Αποτέλεσμα εικόνας για Η νεκροψία της CIA για τα γεγονότα του 1974
ΦΩΤΟ ΑΡΧ. Χ. ΑΒΔΕΛΟΠΟΥΛΟΥ



Μετά τον Δεκαπενταύγουστο του 1974, οι διαδηλώσεςι έξω από την αμερικανική πρεσβεία ήταν συχνές. Στις 19 Αυγούστου πεθαίνει από πυρά προς την πρεσβεία των ΗΠΑ, η οποία τότε στεγαζόταν στην περιοχή Hilton, ο πρέσβης Ρ. Ντέιβις και η Αντ Βαρβάρα, μέλος του πρωσωπικού της πρεσβείας. Ο φωτορεπόρτερ Μπάμπης Αβδελόπουλος βρίσκεται στον τόπο των διαδηλώσεων και καταγράφει την ιστορία εν εξελίξει. 



 http://politis.com.cy/editor_images/EIS1.PNG

Ένα έξοχο παράδειγμα


Σύμφωνα με την έκθεση, η κυπριακή κρίση είναι έξοχο παράδειγμα του ρόλου που η CIA μπορεί να παίξει στην αποτροπή δυσμενών εξελίξεων. Όλες οι ενέργειες του State Department, πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης, ήταν συνεπείς με πληροφορίες που διοχέτευε η CIA. Όταν οι πράκτορες προειδοποιούσαν για τις εξελίξεις, όπως για παράδειγμα για τις απειλές της Αθήνας να επιτεθεί στη Θράκη, αναλήφθηκε αποτρεπτική δράση. Όταν οι πράκτορες απέτυχαν να προειδοποιήσουν σαφώς για το πραξικόπημα του Ιωαννίδη και για τη δεύτερη εισβολή, το State Department έμεινε άπραγο. Η μόνη περίπτωση που η δράση από πλευράς κράτους και πληροφοριών πρακτόρων ήταν ασυνεπής, ήταν σε σχέση με την τουρκική απόβαση στην Κύπρο. Η προειδοποίηση σε αυτήν την περίπτωση φαίνεται να ήταν σαφής, ωστόσο στις ΗΠΑ επέτρεψαν να εξελιχθεί η τουρκική εισβολή.



Όταν χάναμε δολάρια για να κάνουμε εμπόριο με το βόρειο Βιετνάμ


Η αδυναμία των αμερικανικών αρχών να προβλέψουν την κυπριακή κρίση καταγράφεται και σε σημείωμα λίγο μετά την επανεκλογή Μακαρίου στην προεδρία του κράτους και την αποχώρηση από το νησί της ελληνικής μεραρχίας. Η περιγραφή της κατάστασης είναι ότι όλα οδεύουν προς εξομάλυνση, σε μια πιο «ελπιδοφόρα κατάσταση». Στο σημείωμα αναφέρεται ότι ο Μακάριος απασχολούμενος με τη διαμάχη στο νησί δεν τοποθετήθηκε ακόμα στην υπόθεση του Βιετνάμ. Ωστόσο, τονίζεται ότι αριθμός εμπορικών πλοίων υπό κυπριακή σημαία εμπλέκονται σε εμπόριο τόσο με το Βιετνάμ όσο και με την Κούβα. Μόνο το 1967, 43 φορές πλοία υπό κυπριακή σημαία ενεπλάκησαν σε εμπόριο με την Κούβα, ενώ κατόπιν παραπόνων του Αμερικανού ΥΠΕΞ προς τον τότε Κύπριο ΥΠΕΞ Σπύρο Κυπριανού, οι εμπορικές επαφές της Κύπρου με το Βιετνάμ διακόπηκαν για κάποιο διάστημα μέχρι το τέλος του 1967. Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, αυτή η συμπεριφορά της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία των ΗΠΑ να προχωρήσουν στην παραχώρηση οποιασδήποτε οικονομικής βοήθειας στην Κύπρο.


Μιχάλης Θεοδώρου
Πολίτης
6/8/2017