Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Το πορτοκάλι και η ιστορία του

Την ποικιλία Ουάσιγκτον Νάβελ (Washington Navel) ή ομφαλοφόρο της Ουάσιγκτον έφερε από την Καλιφόρνια στην Ελλάδα το 1925 ο Άγγλος βοτανολόγος Σίδνεϋ Μέρλιν (Sidney Louis Waller Merlin). Καλλιεργήθηκε συστηματικά για πρώτη φορά και σε εμπορική κλίμακα στην Κέρκυρα, από τον ίδιο από τον
οποίο και πήρε το όνομα της ( ποικιλία Μέρλιν). Εκτός από την πορτοκαλιές εισήγαγε και τα μικρά Ιαπωνικά πορτοκαλάκια Κουμ- Κουάτ που ευδοκιμούν και καλλιεργούνται από τότε μόνο στην Κέρκυρα.

Η σχέση του πορτοκαλιού με την Αργολίδα χάνεται στην αχλή του χρόνου. Ο βασιλιάς της Τίρυνθας Ευρυσθέας έδωσε εντολή στον Ηρακλή να του φέρει τα μήλα των Εσπερίδων. Τα δέντρα αυτά φύτρωναν στον κήπο των θεών και ήταν δώρο της Γαίας στην Ήρα, για το γάμο της με τον Δία. Ίσως γι’ αυτό το πορτοκάλι θεωρείται σύμβολο της γονιμότητας και της ευτυχισμένης συζυγικής ζωής. Για να τα προστατέψει, η Ήρα ανέθεσε τη φύλαξή τους στις νύμφες Εσπερίδες και στον ακοίμητο δράκο Λάδωνα, ένα φοβερό φίδι με εκατό κεφάλια. Μετά από πολλές περιπέτειες ο Ηρακλής κατάφερε να πάρει τρεις χρυσούς καρπούς και να τους φέρει στον Ευρυσθέα, ο οποίος δεν θέλησε να τους κρατήσει και τους έδωσε στον Ηρακλή. Αυτός τους δώρισε στην θεά Αθηνά κι αυτή τους επέστρεψε στον κήπο των θεών, αφού η κλοπή τους ήταν ανίερη και βέβηλη πράξη. Από τα μυθολογικά μήλα των εσπερίδων προέρχεται και ο γενικός χαρακτηρισμός κατηγορίας φρούτων που ονομάζονται εσπεριδοειδή. Αν και δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο, δεν παύει να είναι μια πολύ ωραία ιστορία.


Ο πρώτος καρπός που εμφανίστηκε στην Ευρώπη ήταν η κιτριά (citrus medica). Το κίτρο του οποίου η καλλιέργεια επεκτάθηκε στην Εγγύς Ανατολή και στην Ευρώπη μετά τις περσικές κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το κίτρο ήταν γνωστό στους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Ο μεν Θεόφραστος περιγράφει με ακρίβεια τον  καρπό   ενώ ο  ιατροφιλόσοφος και βοτανολόγος Διοσκουρίδης τα αναφέρει ως « περσικά μήλα».  

Η πορτοκαλιά (κιτρέα η σινική, citrus sinensis) εισήχθη από την Κίνα ή κατά μία άλλη εκδοχή από την Ινδία και διαδόθηκε από τους Πορτογάλους το 10ο αιώνα. Από το όνομα της χώρα τους πήρε και το όνομα του το νέο φρούτο. Ελληνικά:πορτοκάλι. Βουλγαρικά:πορtokan, πορtokal. Ρουμανικά:portocala. Περσικά:porteghal. Αντίθετα στις Αγγλοσαξωνικές γλώσσες το όνομα του φρούτου αυτού προέρχεται από παραφθορά της σανσκριτικής λέξης maranga (orange) που σημαίνει ευώδες.  

https://alphalinenet.files.wordpress.com/2012/01/fotolia_22191614_subscription_l.jpg?w=500&h=263



 Οικογένεια Μέρλιν: Από τα πορτοκάλια στα υποβρύχια

Ο Σίδνευ Μέρλιν γεννήθηκε στον Πειραιά στις 26 Απριλίου του 1856. Ο πατέρας του Κάρολος (Charles) βρεττανός υπήκοος, γαλλικής όμως καταγωγής,  από το 1839 ζει στον Πειραιά γιατί ήταν αρχικά γραμματέας και αργότερα υποπρόξενος της Βρεττανίας, ενώ από το 1847 ήταν ο Διευθυντής της Ιονικής Τράπεζας στον Πειραιά. Ο Κάρολος αγοράζει συνεχώς γη, κάνει λεφτά και είναι γνωστός ερασιτέχνης φωτογράφος. Έτσι ο Σίδνεϋ παραλαμβάνει άπό τον πατέρα του Κάρολο τεράστια περιουσία σε Αθήνα και Πειραιά.


Ο Μέρλιν ως αθλητής

http://1.bp.blogspot.com/-KTJQQjh4hsM/T6DtRRirMnI/AAAAAAAAC2o/arvmYXn4K50/s400/MERLIN.jpg

Ο Μέρλιν ασχολείτο με πλήθος άλλων αγωνισμάτων εκτός της σκοποβολής στην οποία μάλιστα διακρίθηκε

Ο Μέρλιν διακρίθηκε για τις αθλητικές του επιδόσεις σε πάρα πολλά αγωνίσματα στα οποία όμως δεν κατάφερε να διακριθεί πλην του αγωνίσματος της σκοποβολής στο οποίο ήταν πραγματικά καλός. Έλαβε μέρος στους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας το 1896 σε πέντε αγωνίσματα και αργότερα σε αυτούς του Λονδίνου χωρίς όμως να διακριθεί. Στη λεγόμενη Μεσολυμπιάδα του 1906 στην Αθήνα όμως, έλαβε χρυσό και χάλκινο μετάλλιο στην σκοποβολή.
Συγκεκριμένα χρυσό στο λεγόμενο τράπ και χάλκινο στην σκοποβολή κατά διπλών στόχων. Επίσης είχε πλήθος διακρίσεων σε τοπικούς αγώνες στην ελλάδα αλλά και σε αγώνες πανελλήνιους και διεθνείς.


Ο γάμος του Μέρλιν 



 http://4.bp.blogspot.com/-DDWTNDPGoHg/T6Dtn7F8dII/AAAAAAAAC2w/rmCbPo92A50/s400/MERLIN2.jpg

Ο Σίδνευ παντρεύτηκε την Ζαΐρα Θεοτόκη κόρη του Κερκυραίου πρωθυπουργού Γεωργίου Θεοτόκη. Η Ζαϊρα Θεοτόκη ήταν η σύζυγος του Σίδνευ Μέρλιν. Ο Τζέραλντ Μέρλιν αναφέρεται στο άρθρο είναι ο αδελφός του Σίδνευ και πατέρας του ήρωα Υποπλοίαρχου Νικόλαου Μέρλιν
Ο Σίδνευ χώρισε στην συνέχεια την Ζαΐρα Θεοτόκη και παντρεύτηκε την Κάτια (Αικατερίνη Ιγγλέση), κόρη ενός έλληνα αριστοκράτη της προεπαναστατικής Ρωσίας.
Κάτι που θεωρώ πως επίσης πρέπει να γνωρίζετε είναι ότι μετά το διαζύγιό της η Ζαΐρα Θεοτόκη παντρεύτηκε τον Ιωάννη Ράλλη που έγινε πρωθυπουργός της κυβέρνησης των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων και δημιουργός των Ταγμάτων ασφαλείας (ή Ράλληδων όπως τους έλεγαν τότε) και πατέρας του επίσης πρωθυπουργού Γεωργίου Ράλλη (με την Ν.Δ.) που έμεινε γνωστός ως ευπατρίδης της πολιτικής, ξεχωριστώς σαφώς για το ήθος του.  

 Τα πορτοκάλια Μέρλιν και το κουμκουάτ

 
Η έπαυλη Μέρλιν στην Κέρκυρα

Το 1885 τα παιδιά του Καρόλου Μέρλιν κληρονομούν εκτάσεις. Τα παιδιά είναι εκτός του Σίδνεϋ, ο Αλφρέδο, Έδγκαρ, Χάρλοντ, Τζέρολντ και Ρούμπη Μέρλιν. Μεταξύ άλλων υπάρχουν και κάποια κτήματα στην Λαμία. Κάποια από αυτά τα αδέλφια πωλούν τα μερίδια αυτής της κληρονομιάς στον Σίδνεϋ (1904-1905) ενώ άλλα πωλούν τα μερίδιά τους στον Καμπά (ιδρυτή της μετέπειτα οινοποιϊας) που αργότερα και αυτός θα τα πουλήσει με την σειρά του επίσης στον Σίδνεϋ. Έτσι ο Σίδνεϋ Μέρλιν θα θα μείνει μοναδικός ιδιοκτήτης έκτασης 30.000 στρεμμάτων στην περιοχή Μεγάλης Βρύσης Λαμίας.

Όπως προαναφέραμε ο Σίδνεϋ είχε παντρευτεί την Κερκυραία κόρη πρωθυπουργού Ζαϊρα Θεοτόκη. Όταν το 1910 ο Μέρλιν αποφασίζει να εγκατασταθεί στα κτήματά του στην Λαμία η γυναίκα του δεν τον ακολουθεί και χωρίζουν. Ο σπουδαγμένος στην γερμανία γεωπόνος Σίδνεϋ θέλει να αξιοποιήσει τις γεωπονικές σπουδές του στην γερμανία και τις ιδέες του. Γιαυτό πουλά το κτήμα της Λαμίας το 1918 στον Χρήστο Στεργιόπουλο και αναχωρεί για τα κτήματά του στην Κέρκυρα.  

 Από το κτήμα του στην Κέρκυρα, το όνομά του έμεινε για πάντα από δύο επιτεύγματα. Το 1925 εισήγαγε μια αμερικάνικη ποικιλία πορτοκαλιών που έφερε την ονομασία "washington navel" (ομφαλός της Ουάσιγκτον) η οποία πήρε το όνομά του και έμεινε μέχρι σήμερα γνωστή ως τα πορτοκάλια Μέρλιν.



τα γνωστά στην Κέρκυρα Κουμ-κουάτ

Εισήγαγε επίσης στην Κέρκυρα το δένδρο Κουμκουάτ (πρόκειται για επίσης πορτοκάλια που είναι γνωστά ως ιαπωνικά πορτοκαλάκια) από τα οποία στην Κέρκυρα φτιάχνουν το γνωστό γλυκό κουμ-κουάτ που όλοι αγοράζουν σαν κάτι απόλυτα ταυτισμένο με το νησί. Το κτήμα Μέρλιν έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην οικονομία της Κέρκυρας αφού ήταν ο μοναδικός πορτοκαλεώνας για τις προαναφερόμενες ποικιλίες και έδωσε δουλειά σε πολλούς ντόπιους. Τα κτήματα του Μέρλιν στην Κέρκυρα συνορεύουν με τα κτήματα των Θεοτόκηδων των οποίων το σπίτι είναι ένα παλιό ενετικό οχυρό. Εδώ φιλοξενήθηκε κατά καιρούς και ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός.

Αν όμως ο Μέρλιν δεν έφευγε από την Λαμία (κτήματα Μεγάλης Βρύσης) ίσως η ποικιλία Μέρλιν και το Κουμ-Κουάτ να ήταν προϊόντα Λαμίας και όχι Κέρκυρας. 

Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα

Όταν οι γερμανοί έμπαιναν στην Αθήνα ο Σίδνευ με την γυναίκα του Κάτια (Αικατερίνη Ιγγλέση), κατέφυγαν στο κτήμα τους στην Κρήτη όπου διατηρούσαν έπαυλη. Το αρχοντικό αυτό που είναι γνωστό ως Bella Capina φιλοξένησε και τον τότε Βασιλιά Γεώργιο 2ο που με την τότε κυβέρνηση κατέφυγαν στην Κρήτη. Στις αίθουσες του εξοχικού του Μέρλιν ήταν που ο Υπουργός Πολέμου και το τότε υπουργικό συμβούλιο συνεδρίαζαν για όσο καιρό βρισκόντουσαν στην Κρήτη. Παραμονές της εναέριας εισβολής των γερμανών αλεξιπτωτιστών στο νησί ο Σίδνευ και η γυναίκα του διέσχισαν την κρήτη με τα πόδια και στην νότια πλευρά της διασώθηκαν από βρεττανικό αντιτορπιλικό Napier και αποβιβάστηκαν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Η οδός Μέρλιν


Στην αθήνα είναι επίσης γνωστή η οδός Μέρλιν (πάνω από την Λεωφ. Ακαδημίας μεταξύ Βασ. Σοφίας και Κανάρη) που στην κατοχή βρίσκονταν το Αρχηγείο και τα κρατητήρια της Γκεστάμπο. Ο δρόμος αυτός καθόριζε τα όρια της γης που κατείχε η οικογένεια Μέρλιν. Η τύχη όρισε όμως να μείνει στην ιστορία ως τα κρατητήρια της Γκεστάμπο.

Ο Υποπλοίαρχος Νικόλαος Μέρλιν (1912-1941)


 Απόγονος της οικογένειας Μέρλιν (ανηψιός του Σίδνευ, γιός του αδελφού του Τζέραλντ) ήταν και ο γνωστός υποπλοίαρχος Μέρλιν που υπηρετούσε ως ύπαρχος του ελληνικού υποβρυχίου ΓΛΑΥΚΟΣ. Η αγάπη του για τα υποβρύχια όμως ήταν που τον έκανε να θέλει να μπει και να ταξιδέψει πάση θυσία με το πιο σύγχρονο υποβρύχιο της εποχής το αγγλικό ΠΕΡΣΕΥΣ που εκείνη την εποχή βρίσκονταν στην Αλεξάνδρεια όπως και το Γλαύκος.

Το βρεττανικό υποβρύχιο Περσεύς (PERSEUS) ήταν αυτό που κατόπιν προσκρούσεως με νάρκη, εβυθίστηκε το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου του 1941 οδηγώντας στον θάνατο 59 ναυτικούς του πληρώματος (μεταξύ των οποίων δυστυχώς και ο Υποπλοίαρχος Μέρλιν). Επέζησε μόνο ο 31χρονος JOHN CAPES που τον βρήκαν λιπόθυμο στις ακτές της Κεφαλλονιάς την επομένη μέρα. Ο Κέιπς είπε ότι αναδύθηκε από το βυθισμένο υποβρύχιο από βάθος 52 μέτρων, χρησιμοποιώντας μια απλή συσκευή οξυγόνου Ντέιβς, γεγονός που τότε δεν έγινε πιστευτό. Το 1996 όμως η ομάδα δυτών του Κώστα Θωκταρίδη εντόπισε το βυθισμένο υποβρύχιο επιβεβαιώνοντας την αλήθεια των γεγονότων σχετικά με το βάθος του.

Το οχηματαγωτό Μέρλιν



Εις μνήμη του Υποπλοιάρχου Νικόλαου Μέρλιν το ελληνικό πολεμικό ναυτικό έδωσε το όνομά του σε οχηματαγωγό το οποίο βυθίστηκε το 1972 μετά από σύγκρουση με το τάνκερ "word hero", παρασύροντας στο βυθό 44 αξιωματικούς και ναύτες. Το ναυάγιο του οχηματαγωγού Μέρλιν εντοπίστηκε και βιντεοσκοπήθηκε επίσης από την ομάδα του Κώστα Θωκταρίδη σε βάθος 95 μέτρων ανοιχτά του Πειραιά. Όλη την ιστορία του Οχηματαγωγού Μέρλιν μπορείτε να την διαβάσετε εδώ.


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ


Βιογραφικό του Καρόλου Μέρλιν (πατέρα του Σίδνεϋ)

Διαβάστε επίσης εδώ, πως ένα από τα αρχοντικά των ΜΕΡΛΙΝ στεγάζουν την Γαλλική Πρεσβεία στην Αθήνα. 


Πηγές
Αρχειακή Αργολική Βιβλιοθήκη
ΠΕΙΡΑΙΟΡΑΜΑ