Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Έθιμα και συνταγές Χριστουγέννων από τη Ζάκυνθο

Τα Χριστούγεννα ήταν στη Ζάκυνθο πάντα σημαντικότερη γιορτή από την Πρωτοχρονιά. Τα παιδιά έβγαιναν μετά τη δύση του ηλίου με φαναράκια και έλεγαν τα κάλαντα. Οι οικογένειες που τους δέχονταν σπίτι τους, είχαν σταφίδες, καρύδια ή κάποιο άλλο, απλό γλυκό και κερνούσαν τα μικρά παιδιά, γιατί τότε τα χρήματα δεν ήταν πολλά, αλλά ούτε και τα γλυκά. Επίσης, και ο στολισμός ήταν
πιο απλός τα παλιότερα χρόνια. Στη διαδρομή του χρόνου για τα έθιμα και τις παραδόσεις, οι επιρροές ήταν πολλές, τόσο από την ορθόδοξη εκκλησία όσο και από την καθολική. Επίσης μεγάλο ρόλο έπαιξε η κυριαρχία των Λατίνων, Ενετών, Γάλλων και Άγγλων που οι επιδράσεις πέρασαν σταδιακά στα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα μέσα από την άρχουσα τάξη και αφομοιώθηκαν από τον απλό λαό.

Χριστοπαραμονιάτικη κουλούρα

«Που αλλού σε κόβουν με χαρές και σμπάρα
και με ούρα,Χριστοπαραμονιάτικη
του τόπου μου κουλούρα;»
Ιωάν. Τσακασιάνος
Η κουλούρα σ’ όλη την Ζάκυνθο κοβόταν παραμονή Χριστουγέννων. Το ίδιο έθιμο διατηρείται μέχρι σήμερα. Περιείχε αλεύρι ντόπιο, κανελλογαρύφαλα, λάδι, κρασί, γλυκάνισο και την πλάθανε με σουσάμι. Όσα άτομα ήταν, τόσα καρύδια ολόκληρα βάζανε επάνω. Κάτω από ένα καρύδι έβαζε η νοικοκυρά το «ηύβρεμα».
Σ’ ένα ποτήρι βάζανε λάδι και κρασί και το έριχναν πάνω στη κουλούρα την οποία ο νοικοκύρης την κράταγε πάνω από την φωτιά που πριν είχαν κάψει ξύλο από σκίνο, ελιά και κυπαρίσσι, και την σταύρωνε. Όσο μεγαλύτερη είναι η φλόγα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η τύχη.»
Όλοι μαζί ψάλλουν το τροπάρι «Η Γέννησις σου Χριστέ ο Θεός ημών, ανέτει­λε τω κόσμω το φως το της γνώσεως, εν αυ­τή γαρ οι τοις άστροις λατρεύοντες, υπό α­στέρος εδιδάσκοντο, σε προσκυνείν τον Ήλιον της δικαιοσύνης και σε γινώσκειν εξ ύψους Ανατολήν. Κύριε δόξα σοι»
Συγχρόνως ακούγονται πυροβολισμοί σε όλη την Ζάκυνθο σε διαφορετική ώρα ο ένας από τον άλλον. Την κουλούρα την έκοβαν σε τόσα κομμάτια όσα ήταν και τ’ άτομα στην οικογένεια. ΄Έκοβαν και ένα παραπάνω που ήταν «τση γωνιάς», – κουζίνας, γιαυτό και η κουλούρα λεγότανε και «κουλούρα τση γωνιάς».


Το γιορτινό τραπέζι της παραμονής των Χριστουγέννων

Στο χριστουγεννιάτικο δείπνο της παραμονής έτρωγαν μπρόκολο, κυδώνι και «κατσάμπα», πεπόνι χειμωνιάτικο, τα οποία ήταν κρεμασμένα από την «κόρδρα» ή το «μπουρντουνάρι» δηλαδή το χοντρό ξύλο της σκεπής* . Στη συνέχεια, σύμφωνα με το έθιμο, οι νοικοκυρές έχουν βράσει από νωρίτερα μπρόκολα με σέλινο και τα «κενώνουνε» – σερβίρουνε ζεστά με αρκετό ζουμί.
Παλαιότερα αναφέρεται ότι το γιορτινό τραπέζι αποτελείται σε όλο το νησί από Verzotta (βερτζότα) είδος λάχανου, ελιές, ταραμά, χαβιάρι, σελινόριζα, ενώ σαν φρούτο σερβίριζαν κορινθιακές σταφίδες και κυδώνια.
Στα Ριζοχώρια και κυρίως στο χωριό Καταστάρι, έως και σήμερα, την παραμονή των Χριστουγέννων τοποθετούν στην φωτιά δύο ξύλα σταυρωμένα, ονομαζόμενα «πελεκούδες». Το ένα εξ” αυτών ήταν μακρύ και πολύ χοντρό, το οποίο ονόμαζαν «δωδεκαημερίτη». Τα ξύλα που έκαιγαν παλαιότερα τα ονόμαζαν και «Νεόνυμφους», όπου την στάχτη, όποιος ήθελε να βλάψει το ζευγάρι και να το βρει δυστυχία την έριχνε την ώρα που γινόταν ο γάμος. Το ένα ξύλο το έκαιγαν την παραμονή των Χριστουγέννων και τον «δωδεκαημερίτη» τον έκαιγαν σιγά – σιγά από την παραμονή των Χριστουγέννων για δώδεκα συνεχείς ημέρες. Την στάχτη από το καιγόμενο ξύλο την έριχναν στα κηπευτικά για να τα προστατεύσουν από την μελίγρα. Επίσης ήταν θεραπευτική επάνω στην πληγή.

*από το βιβλίο της Αλεξάνδρας Κατσαίτου –Κοινωνικός και πνευματικός Βίος Κεριωτών.

Το χριστουγεννιάτικο φαγητό

Ανήμερα των Χριστουγέννων, τα χριστουγεννιάτικα φαγητά ήταν πολλά και διάφορα ανάλογα και με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Το επίσημο και το παραδοσιακό φαγητό στο χριστουγεννιάτινο φαγητό ήταν το αυγολέμονο, μοσχάρι ή κότα, και αυτό έχει μείνει μέχρι σήμερα. Απαραίτητα επίσης ήταν το ντόπιο λαδοτύρι, άφθονο σπιτικό κρασί κόκκινο ή βερντέα και στη μέση του τραπεζιού το χριστόψωμο. Σε διάφορα χωριά της Ζακύνθου, όπως Παντοκράτορα και Λιθακιά ανήμερα των Χριστουγέννων, υπάρχει το έθιμο, να μαγειρεύουν πρασοσέλινο με κρέας μοσχάρι.

Την άλλη μέρα της Παναγίας – έθιμο και αυτό- ψήνουν τη γαλοπούλα με πατάτες. Σ’ όλη τη Ζάκυνθο γιορτάζουν οι Παναγιώτηδες. Τις τηγανίτες οι εορταζόμενοι τις κάνανε το προηγούμενο βράδυ (δηλαδή Χριστούγεννα βράδυ).

http://imerazante.gr/wp-content/uploads/2016/12/xristopsomo.jpg

Κουλούρα τση γωνιάς
 
Υλικά

1 kg. αλεύρι μαλακό
1 kg. αλεύρι σκληρό
100 gr. ζάχαρη
3 φλιτζάνια τσαγιού λάδι
1/2 φλιτζάνι τσαγιού κρασί
2 φλιτζάνια τσαγιού καρύδι και αμύγδαλο χονδροκομμένο
3 κουταλάκια γλυκού αλάτι
κανέλλα, γαρύφαλο, γλυκάνισο
λίγο σουσάμι
νερό όσο πάρει
100 gr. προζύμι

Παρασκευή

Σε μια λεκάνη τρίβουμε το αλεύρι με το λάδι και το κρασί με τα χέρια μας, αυτό το λέγανε «ανάπιασμα».
Το μίγμα παίρνει ένα κιτρινωπό χρώμα.
Κάνουμε μια λακκούβα στη μέση του μίγματος αυτού και βάζουμε όσο νερό παίρνει μαζί με τη ζάχαρη για να γίνει μια μαλακή ζύμη. Προσθέτουμε το προζύμη.
Αρχίζουμε να το ζυμώνουμε για πολύ ώρα μέχρι να γίνει μια μαλακή ζύμη, προσθέτουμε αν χρειάζεται ακόμα λίγο ζεστό νερό και λιγάκι λάδι για να μην κολλάει, αυτό το τελευταίο λίγο νερό λέγεται «γαλάκτισμα». Προσθέτουμε επίσης τα αμύγδαλα, τα καρύδια, τις σταφίδες, την κανέλλα, το γαρύφαλλο και το γλυκάνισο και τα ζυμώνουμε για λίγο ακόμα.
Το πλάθουμε βάζοντας και το σουσάμι το διακοσμούμε και προσθέτουμε τα Καρύδια με το μισό τσόφλι που ένα από όλα έχει μέσα το « ύβρεμα » το αφήνουμε σε ζεστό μέρος για να φουσκώσει σκεπασμένο λέγετε «πίθωμα» ( η ζύμη όταν φουσκώσει θα γίνει περίπου διπλάσια στο πάχος ).
Όταν φουσκώσει το βάζουμε σε προθερμασμένο φούρνο, ψήνετε στους 180ο C για 1 ώρα και 15΄ λεπτά περίπου.


 

Μπροκολόσουπα 

Υλικά
500 gr. φρέσκο μπρόκολο
100 gr. ελαιόλαδο
1 μεγάλο κρεμμύδι ψιλοκομμένο
1 πράσο ψιλοκομμένο
3 σκελίδες σκόρδο ψιλοκομμένες
1 πατάτα καθαρισμένη και κομμένη σε κυβάκια
4 φλιτζάνια ζωμό λαχανικών
1/4 κ.γ. τριμμένο μοσχοκάρυδο
Αλάτι – πιπέρι στην γεύση

Παρασκευή

Ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο σε μεγάλη κατσαρόλα και σοτάρουμε το κρεμμύδι το πράσο και το σκόρδο να μαλακώσουν
Ρίχνουμε στην κατσαρόλα το ζωμό, το μπρόκολο και την πατάτα. Αφήνουμε να βράσουν όλα, χαμηλώνουμε τη φωτιά και αφήνουμε τη σούπα να σιγοβράσει για ένα τέταρτο της ώρας
Με μια τρυπητή κουτάλα βγάζουμε τα λαχανικά και τα λιώνουμε στο μίξερ καλά. Τα προσθέτουμε στην κατσαρόλα και συνεχίζουμε για 5΄ λεπτά ακόμα. Προσθέτουμε το μοσχοκάρυδο και αλατοπιπερώνουμε.

Αξιώτης Παράσχος
Πρόεδρος H.E.C.F.
Λέσχη Διευθυντών Αρχιμαγείρων Ελλάδος

Ημέρα τση Ζάκυνθος
21/12/2016


 https://kourkoutzeli.files.wordpress.com/2015/02/cam00148.jpg?w=320&h=240

Σούπα αυγολέμονο

Όσοι έχουν καταγωγή από Ζάκυνθο αλλά κι όσοι την έχουν επισκεφτεί, ιδίως τον χειμώνα, έχουν να θυμούνται με ένα αίσθημα σχεδόν ευτυχίας αυτήν την υπέροχη σουπίτσα. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι είναι παχιά σε υφή, τόσο, που μόλις κρυώσει γίνεται ένα υπέροχο ριζότο. Πολλοί την προτιμάνε κρύα, με μπόλικο πιπέρι (μεταξύ αυτών κι εγώ, αν και δεν μπορώ να αντισταθώ ούτε στην αχνιστή και μυρωδάτη εκδοχή της, που απογειώνεται ακόμα περισσότερο με μπόλικο πικάντικο τυρί τριμμένο).

Το αυγολέμονο είναι το κατεξοχήν εορταστικό πιάτο της Ζακύνθου. Γίνεται με διάφορα κρέατα (μοσχάρι, γαλοπούλα, κότα χωριάτικη) αλλά ακόμα και με ψάρι. Ο μόνος τρόπος να μη μυρίζει το φαγητό αυγουλίλα είναι να χρησιμοποιήσετε αυγά χωριάτικα ή έστω βιολογικά.

Υλικά

    1 μεγάλο πουλερικό (κότα, κόκκορα ή καλύτερα γαλοπούλα, αλλά και μοσχάρι ή ψάρι για βραστό)
    1 φλιτζάνι ρύζι για πιλάφι
    3 λεμόνια
    3 αυγά
    λίγο αλάτι
    τριμμένο πικάντικο τυρί (ντόπιο Ζακυνθινό τυρί ή έντονη κεφαλογραβιέρα)
    πολύ πιπέρι

Σημείωση: το ρύζι να είναι για πιλάφι. Όχι σπυρωτό ή parboiled, το καλύτερο είναι το γλασσέ.

Βράζουμε το πουλερικό σε μια κατσαρόλα με ελαφρώς αλατισμένο νερό, που ίσα να το σκεπάζει. Μόλις βράσει το πουλερικό, όχι όμως να διαλύεται, το βγάζουμε από την κατσαρόλα και προσθέτουμε το ρύζι. Ανακατεύουμε καλά.

Χτυπάμε σε μεγάλο μπωλ τα ασπράδια των αυγών μέχρι να πήξουν. Προσθέτουμε μια κουτάλα της σούπας ζωμό από το κρέας μας, ζεστό-ζεστό και κατόπιν το χυμό των λεμονιών ανακατεύοντας απαλά. Κατόπιν προσθέτουμε έναν – έναν τους κρόκους ανακατεύοντας απαλά. Αφού το ρύζι βράσει, κατεβάζουμε την κατσαρόλα από το μάτι. Απαλά ρίχνουμε από πάνω το αυγολέμονο (χωρίς να ανακατεύουμε). Γενικώς οι κινήσεις μας οφείλουν να είναι απαλές! Στη Ζάκυνθο δίνουνε και φιλάκια καθώς το ρίχνουν για να μην κόψει!

Σκεπάζουμε την κατσαρόλα να μαλακώσει το αυγολέμονο με τη ζέστη της σούπας.

Σερβίρουμε με αρκετό τυρί τριμμένο και μπόλικο πιπέρι.

Κολπάκι έξτρα, και θα με θυμηθείτε:

Το πουλερικό που μένει μετά από το βράσιμο το βάζουμε στο φούρνο με λίγο από το ζωμό του, λίγο ελαιόλαδο, λεμόνι και πασπαλίζουμε με ρίγανη. Το ψήνουμε για 30′. Γίνεται απίθανα ζουμερό.

Κουρκουτζέλι


 Photo: frombeyondmykitchenwindow.blogspot.gr

Η γεμιστή κότα


Δεν ξέρω αν είναι ζακυνθινή η συνταγή, εννοώ δεν ξέρω αν την κάνουν σε όλο το νησί, το βέβαιο είναι ότι την έφτιαχνε η ζακυνθινή γιαγιά μου. Αν μη τι άλλο είναι βέβαια οικογενειακή συνταγή, δεν την έχω γευτεί πουθενά αλλού παρά μόνο στα σπίτια του σογιού. Σε δύο παραλλαγές: τα Χριστούγεννα κότα γεμιστή και τον Δεκαπενταύγουστο πάπια ή χήνα. Την δεκαετία του '70 είχαμε και από αυτά τα ζώα δικά μας. Θυμάμαι τη γιαγιά, τότε που δεν υπήρχαν φούρνοι σπιτικοί, να ψήνει τις χήνες και τις πάπιες με τις ώρες σε χαμηλή κατσαρόλα (πλακερό), οπότε δεν γινόταν σαν βραστή, πάλι σαν ψητή έβγαινε με το γύρω γύρω σε χαμηλή φωτιά σιγοψήσιμο.
  Πάμε όμως στη χριστουγεννιάτικη εκδοχή:
  • 1 κότα - όσο πιο «χωριάτικη» τόσο το καλύτερο, αλλά γίνεται και με συνηθισμένα βιομηχανικά κοτόπουλα. Δεν είναι το ίδιο, αλλά γίνεται.
  • 1 κρεμμύδι μεγάλο
  • 3 - 4 σκελίδες σκόρδο - ανάλογα με το γούστο, η γιαγιά του έδινε και καταλάβαινε, η μαμά είναι εγκρατής με όλα αυτά.
  • κουκουνάρια (συνηθίζαμε και τα μαζεύαμε μετά τη θάλασσα από μια κουκουναριά και τα είχαμε για κάθε είδους γέμιση)
  • τα εντόσθια της κότας όλα και, αν έχουμε πολύ κόσμο, επιπλέον για να βγει δίπλα περισσότερη γέμιση
  • μπαχάρι
  • μοσχοκάρυδο
  • πιπέρι
  • κεφαλογραβιέρα (σκληρό τυρί θέλει) κομμένη σε κομμάτια μεγάλα σχετικά
  • τρίμα ψωμιού, χωριάτικο - όσο πιο καλό, τόσο πιο καλά. Και με το ζυμωτό από τα χέρια της μάνας μου γίνεται τέλειο.
Βράζουμε την κότα, αν είναι όντως χωριάτικη δεν θέλει επιπλέον λάδι, αρκεί το λίπος. Με τον ζωμό κάνουμε μια ελαφριά (λίγο ρύζι, όχι πηχτή) σούπα αυγολέμονο, εμείς προσθέτουμε και τυρί τριμμένο και πολύ πιπέρι. Αυτό είναι το πρώτο πιάτο.

Γέμιση

Σε ένα τηγάνι βάζουμε τα εντόσθια ψιλοκομμένα με νερό, ξαφρίζουμε και βράζουμε τόσο ώστε να μαλακώσουν. Λίγο νερό, δεν θέλει πολύ. Βγάζουν και λίπος αυτά και αν η κότα έχει πλεόνασμα έχουμε κρατήσει λίγο, αν όχι, αφού πιουν το νερό, προσθέτουμε λίγο λάδι - όχι πολύ - και τα σωτάρουμε αρκετά, μαζί με κρεμμύδι και σκόρδο ψιλοκομμένο, εκεί έχουμε και άλλα υγρά. Όταν έχουν τηγανιστεί επαρκώς, προσθέτουμε τα κουκουνάρια τα οποία έχουμε καβουρδίσει προηγουμένως, εννοείται ότι ανακατεύουμε συνεχώς. Μπαχάρι, μοσχοκάρυδο, πιπέρι, τέλος βάζουμε και το τυρί, θεωρητικά δεν έχει στεγνώσει όλο αυτό, έχει υγρά – λίγα αρωματισμένα πια –, και το λάδι. Τότε προσθέτουμε το τρίμμα του ψωμιού – ψίχα – και αυτό ρουφά όλα τα υγρά. Η γέμιση είναι έτοιμη.
Γεμίζουμε την κότα, την ράβουμε – η μαμά, που τα βαριέται αυτά, κλείνει την οπή με μια πατάτα, τη δουλειά την κάνει αλλά είναι και κάπως αστείο - και την βάζουμε στον φούρνο με πατάτες. Αν είναι του γούστου μας, προσθέτουμε και στις πατάτες σκόρδο, αν όχι, έτσι κι αλλιώς η γέμιση βγαίνει και εκτός, οπότε αρωματίζονται και αυτές.
Θέλει πολύ χαμηλή φωτιά και γίνεται λουκούμι.

 της Αγγελικής Μαρίνου


 http://data4a.greekguide.com/c/900x599-0/companies/681/139467352_1426526266.jpg
Γεμιστός Κόκορας 
 
Ο κόκορας ανέκαθεν αποτελούσε βασικό συστατικό για ένα γευστικό πιάτο, πόσω μάλλον όταν είναι γεμιστός και η συνταγή προέρχεται από τη Ζάκυνθο
Υλικά 


1 μέτριος κόκορας
150 γρ. κεφαλογραβιέρα
5 σκελίδες σκόρδο ψιλοκομμένο
1 φέτα μαύρο ψωμί τριμμένο (μόνο ψίχα)
1 φλιτζάνι ελαιόλαδο 1 φλιτζάνι λευκό κρασί
2 κουταλιές πελτέ
4 ώριμες ντομάτες ψιλοκομμένες
συκωτάκια κομμένα σε μικρά κομμάτια
αλάτι
πιπέρι
ρίγανη

Εκτέλεση

Σε ένα μέτριο τηγάνι ρίχνετε τα συκωτάκια με λίγο λάδι. Σοτάρετε για 10 λεπτά περίπου, προσθέτετε το σκόρδο και συνεχίζετε το σοτάρισμα για 5 λεπτά ακόμα. Αποσύρετε από τη φωτιά και ρίχνετε τα κεφαλογραβιέρα, ρίγανη, αλάτι, πιπέρι και το τριμμένο ψωμί. Γεμίζετε τον κόκορα με αυτό το μείγμα. Βάζετε το υπόλοιπο ελαιόλαδο σε μια άλλη κατσαρόλα να ζεσταθεί. Σοτάρετε τον κόκορα μέχρι να πάρει χρώμα ομοιόμορφα και στη συνέχεια σβήνετε με το κρασί και αφήνετε στη φωτιά για 3-4 λεπτά. Προσθέτετε δύο κουταλιές ντοματοπελτέ, τις ντομάτες και 4 ποτήρια νερό. Αφήνετε να βράσει για 40 λεπτά. Σερβίρετε ζεστό.


gguide 
Αποτέλεσμα εικόνας για Ζακυνθος γκραβουρες


Ζακυνθινά ήθη και έθιμα

Τι τρώγαμε στις γιορτές

 Εφέτος  αποφασίσαμε να θυμηθούμε τη  έτρωγαν οι παλιοί Ζακυνθινοί στις γιορτές.
Βέβαια πολλές φορές τα διάφορα χωριά είχαν τα δικά τους ιδιαίτερα φαγητά όπως για παράδειγμα στο Μαχαιράδο, της Αγίας Μαύρας, έφτιαχναν πάντα το περίφημο Μαχαιραδαίικο στιφάδο και το φτάζιμο (ψωμί ζυμωμένο με ιδιαίτερο τρόπο, νόστιμο και μοσχοβολισμένο ) και στο Παντοκράτορα (Πισινόντα όπως τον ξέρουμε οι παλιοί ) της Παναγίας, την επόμενη μέρα του Πάσχα έτρωγαν κρέας με πράσα και σέλινο. Εμείς όμως θα περιγράψουμε τι έτρωγαν οι περισσότεροι αυτές τις μέρες. Βέβαια οι περισσότεροι από εμάς κρατάμε ακόμα πολλές από αυτές τις συνήθειες γιαυτό θα χρησιμοποιήσουμε τη λέξη τρώμε.

Πρωτοχρονιά: Τρώμε κοτόπουλα γεμιστά και κατά προτίμηση κόκορα για γούρι.


 Θεοφανίων: (Του Φωτόνε όπως συνηθίζουμε να το λέμε στη Ζάκυνθο) Τρώμε σούπα αυγολέμονο ( την φτιάχνουμε με 2 η 3 κρέατα μαζί, για να γίνει νόστιμη με βοδινό, γαλόπουλο και χοιρινό )

 Κυριακή του Ασώτου (Γουρουνοκυριακή όπως συνηθίζουμε να τη λέμε στη Ζάκυνθο).Τρώμε Γουρουνόπουλο ψητό στο φούρνο με πατάτες και μακαρόνια. Επίσης τη Γουρουνοκυριακή τρώμε και μαντολάτο.

Τσικνοπέμπτη: Τρώμε αρνί φρικασέ με ρύζι.

Κυριακή των Αποκρεώ ( Τις Αποκρές όπως συνηθίζουμε να τη λέμε στη Ζάκυνθο).Τρώμε αρνί με αντίδια η μαρούλια αυγολέμονο και μαντολάτο.

 Κυριακή της Τυροφάγου (της Τυρινής όπως συνηθίζουμε να τη λέμε στη Ζάκυνθο ) μαζί με το φαγητό μας τρώμε τυρί, φρέσκα μυζήθρα και οπωσδήποτε στο τέλος ρυζόγαλο.

 Καθαρή Δευτέρα (αρχή της Σαρακοστής )  Τρώμε Λαγάνα το αφούσκωτο τραγανό ψωμί με το πολύ σουσάμι και σαρακοστιανά δηλαδή νηστίσιμα όπως ταραμά , ελιές, τουρσί, χταπόδι και πάντα χαλβά.

Ευαγγελισμού - 25η Μαρτίου: Τρώμε ψάρια η μπακαλάο πάντα μαζί με σκορδαλιά (αλιάδα)  τη συνταγή της σκορδαλιάς (αλιάδας) την είχαμε στο περσινό μας ημερολόγιο, αλλά επειδή εφέτος βάζουμε και τις ημέρες που τρώγεται η σκορδαλιά  την ξαναβάζουμε.

 Των Βαΐων (του Βαγιώνε όπως συνηθίζουμε να τη λέμε στη Ζάκυνθο ) : Τρώμε ψάρια η μπακαλάο πάντα μαζί με σκορδαλιά (αλιάδα).

Μεγάλη Παρασκευή: Την ημέρα αυτή, επειδή είναι η πιο θλιμμένη ημέρα του χρόνου δεν στρώνουμε τραπέζι και δεν καθόμαστε να φάμε όλοι μαζί. Τρώμε κουκιά χωρίς λάδι αλλά μόνο με ξίδι και βέβαια αλλά φαγητά νυστήσιμα.

 Μεγάλο Σάββατο: Τρώμε διάφορα νηστίσιμα όπως ταραμά, καλαμαράκια, σαλάτες, αλλά πάντα ελαφρά, διότι περιμένουμε το βράδυ μετά την Θεία Ανάσταση που θα φάμε τα κόκκινα αυγά το τσιλίκουρδο, το σγατζέτο το τυρί και το χοιρομέρι μαζί βέβαια με όλα τα άλλα που είναι εμπλουτισμένο το  Αναστάσιμο τραπέζι του Μεγάλου Σαββάτου.

Πάσχα:  Τρώμε σούπα αυγολέμονο ( την φτιάχνουμε με 2 η 3 κρέατα μαζί, όπως και των Θεοφανείων ) . Σερβίρουμε βέβαια και πολλά άλλα ωραία φαγητά, γιατί το Πασχαλινό τραπέζι είναι εορταστικό και πολύ χαρούμενο.

Της Παναγίας: Την επόμενη μέρα του Πάσχα: Τρώμε ψητό αρνί στο φούρνο.

Παραμονή Χριστουγέννων: Μαζευόμαστε όλοι γύρω από το τραπέζι που στη μέση έχει την Χριστουγεννιάτικη κουλούρα. Την κόβουμε με μεγάλη επισημότητα,  κατάνυξη και πειράγματα για το ηβρεμα και αφού πάρει ο καθένας το κομμάτι του, τρώμε βραστό μπρόκολο με λεμόνι και λάδι, ελιές και κουλούρα. ( Περιγράφουμε πως, πιο κάτω)

Χριστούγεννα: Τρώμε βραστό  γαλόπουλο αυγολέμονο και τρίβουμε πάνω πολύ Ζακυνθινό τυρί. Σερβίρουμε βέβαια και πολλά άλλα ωραία φαγητά, γιατί το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι είναι το μεγαλύτερο εορταστικό και οικογενειακό τραπέζι της χρονιάς.


 Τελετουργικό των εορτών

 Το τελετουργικό των Θεοφανείων


Την παραμονή των Θεοφανείων στολίζουμε τα εικονίσματά μας με πικρονέρατζα (πικρά πορτοκάλια) και περνάει ο παπάς και μας Αγιάζει τα εικονίσματα και το σπίτι.

Την άλλη μέρα, τα Θεοφάνεια, πάμε όλοι στην εκκλησία με φούντες πορτοκάλια. Τα αφήνουμε πάνω στο πάρκο. Στην λειτουργία ο πάπας, κάνει τον Αγιασμό, βαφτίζει τα πορτοκάλια και Αγιάζει τους ανθρώπους, ραντίζοντας τους με Αγιασμό, μετά από τη λειτουργία βουτάμε τα πορτοκάλια μέσα στον Αγιασμό, τα Αγιάζουμε και τα παίρνουμε σπίτι μας μαζί με λίγο αγιασμό που βάζουμε στα μπουκάλια και η στα ποτήρια που έχουμε φέρει μαζί μας .

Το μεσημέρι ο Δεσπότης παίρνει το σταυρό και μαζί με τους παπάδες, τους ψαλτάδες και την μουσική κατεβαίνει στο λιμάνι όπου Αγιάζει τα νερά. Μερικοί άνθρωποι βουτάνε τα μαντίλια τους στη θάλασσα και πλένουνε τα μάτια τους.

Μετά γυρίζουμε όλοι στα σπίτια μας όπου μας περιμένει η αλιάδα μαζί βέβαια με τα ψάρια και το μπακαλάο. Σπουδαία λεπτομέρεια. Την παραμονή χρησιμοποιούμε πίκρα πορτοκάλια και των Θεοφανείων γλυκά. Αυτό συμβολίζει ότι όπως αλλάζουν τα πορτοκάλια έτσι αλλάζει και η ζωή μας μετά τη βάπτιση.


 Το τελετουργικό της κοπής της Χριστουγεννιάτικης κουλούρας

Την παραμονή των Χριστουγέννων όλη η οικογένεια μαζευόμαστε γύρω από το τραπέζι που στη μέση έχει την κουλούρα με το ίβρεμα, ένα δοχείο για να ανάψουμε φωτιά κρασί και λάδι. Σε ένα ποτήρι βάζουμε κρασί και λίγο λάδι. Ανάβουμε τη φωτιά και όλοι μαζί κρατάμε την κουλούρα πάνω από τη φωτιά και λέμε το τροπάριο (Η γέννηση σου Χρηστέ ο Θεός υμών ανέτειλε τω κόσμω το φως το της γνώσεως εν αυτής γάρ ζην τοις άστροις λατρεύοντες υπό αστέρος εδιδάσκοντο. Σε προσκυνεί το ήλιον της δικαιοσύνης και σε γιγνώσκει εξ ύψους ανατολής Κύριε Δόξασοι) ο μεγαλύτερος της οικογένειας χύνει  σταυρωτά το κρασί και το λάδι που έχει στο ποτήρι επάνω στην κουλούρα. Όταν τελειώσουμε κατεβάζουμε την κουλούρα και ο μεγαλύτερος άντρας της οικογένειας την κόβει σε τόσα κομμάτια όσα είναι τα μέλη της οικογένειας συν δύο και αρχίζει να τα μοιράζει: Το πρώτο του Χρήστου, το δεύτερο του φτωχού και μετά στην οικογένεια αρχίζοντας από τον μεγαλύτερο έως τον μικρότερο. Οποίος βρει το ίβρεμα θα είναι ο τυχερός της χρονιάς. Μετά αρχίζουμε όλοι χαρούμενο η με λίγη γκρίνια οι μικροί που δεν βρήκαν το ίβρεμα και τρώμε την κουλούρα, τα μπρόκολα και τις ελιές.
....

Σύλλογος Απανταχού Αποδήμων Ζακυθνίων