Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

Αρχιτεκτονική και μνήμες στους δρόμους της Κομοτηνής

Ο επισκέπτης της πόλης μπορεί να απολαύσει τις ιστορικές μνήμες που ανασύρουν στο μυαλό του οι εικόνες της πόλης.
Το Βυζαντινό Τείχος του 4ου αιώνα, αποτελεί το αρχαιότερο μνημείο της Κομοτηνής. Αν και κάποια τμήματά του έχουν καταστραφεί, η ιστορία το αποδίδει στον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α΄ (379-395).
Απέναντι βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του 1800, αρχικά χτισμένος μέσα στο τείχος. Δομημένος πάνω στα θεμέλια ενός ερειπωμένου βυζαντινού ναού,
τοποθετήθηκε σε χαμηλότερο επίπεδο γιατί στην τουρκοκρατία δεν επιτρεπόταν η ανύψωση στο ίδιο επίπεδο με τα τζαμιά. Στο εσωτερικό του φυλάσσεται μια εικόνα της Παναγίας του 14-15ου αιώνα, ενώ ο Δεσποτικός θρόνος, το Εικονοστάσι και ο Αμβωνας είναι του 19ου αιώνα.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/paliamitropoli.jpg

Στη γωνία του δρόμου η σημερινή λέσχη Κομοτηναίων είχε χτιστεί από τη Μητρόπολη για να στεγάσει αρχικά το Μητροπολιτικό Μέγαρο το 1924. Παραχωρήθηκε όμως αμέσως στο σύλλογο Κομοτηναίων η «Ενωσις».

https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/mitropoli.jpg

Στον απέναντι πεζόδρομο, την οδό Ν. Τσανακλή, βρίσκονται κάποια από τα νεοκλασικά σπίτια της Κομοτηνής. Ανάμεσά τους και αυτό στο οποίο στεγάζονταν παλαιότερα η Δημοτική Βιβλιοθήκη, πρώην οικία Μαλλιόπουλου.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/vivliothiki.jpg

Πίσω τους, με πρόσοψη στο σκεπασμένο σήμερα από το δρόμο ποτάμι, η δωρεά Νέστορος Τσανακλή, στη θέση του Δημοτικού Κήπου. Ο απόδημος στην Αίγυπτο ευεργέτης, χρηματοδότησε το 1907 την ανέγερση μιας Δημοτικής Αστικής Σχολής και λειτούργησε έτσι κατά τα έτη 1908-1909. Η λειτουργία της διακόπηκε από τον 1ο Βαλκανικό Πόλεμο. Στεγάστηκαν εκεί Ορφανοτροφείο παίδων (1919), η Γενική Διοίκηση Θράκης (1922-1945), η Νομαρχία Ροδόπης (1945-1972) και το Πρυτανείο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (μέχρι το 2000).

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/tsanakleio.jpg

Πίσω από τον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται το Πνευματικό Κέντρο-Εθνικό Ωδείο Κομοτηνής. Στη μικρή πλατεία του Αρχιμανδρίτη Χρυσάνθου “βλέπει” και το παλιό (Εσκί) Τζαμί της πόλης, χτισμένο μεταξύ 1371-1383.

http://photos.wikimapia.org/p/00/01/99/89/09_big.jpg

Κατά την ίδια χρονική περίοδο οικοδομήθηκε και το πτωχοκομείο (Ιμαρέτ), που βρίσκεται στα στενά πίσω από αυτήν την πλατεία και στεγάζει σήμερα το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητρόπολης Μαρωνείας και Κομοτηνής.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/imaret.jpg

Το δρομάκι αυτό μας οδηγεί στον πεζόδρομο της Βενιζέλου, το παλιό Βαρούς. Ελάχιστα από τα παλιά κτίσματα του εμπορικού αυτού δρόμου θυμίζουν την αρχιτεκτονική της πόλης σε μια προηγούμενη εποχή. Πρόκειται όμως για έναν από τους πιο παλιούς και εμπορικούς δρόμους της πόλης.

Στον παράλληλο δρόμο, πίσω από τον πεζόδρομο -την οδό Κούλογλου- αναπαλαιώνονται σήμερα κάποια ακόμη νεοκλασικά της πόλης: η οικία Μουζιοπούλου όπου στεγάζεται η Δ.Ε.Π.Α.Κ. και η οικία Σκουτέρη- δωρεά Βασιλικής Δίντσογλου, η οποία λειτουργεί ως δημοτικό Μουσείο. Σε αυτήν αναπαρίσταται Θρακιώτικη οικία αστικής τάξης της Κομοτηνής στο μεταίχμιο του 19ου και του 20ου αιώνα.
https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/depak.jpg

Βγαίνοντας και διασχίζοντας το δρόμο με τη νησίδα, τη λεωφόρο Ορφέως, οδηγούμαστε στην πλατεία Ειρήνης, την κεντρική πλατεία της πόλης. Πρόσφατα ανακατασκευασμένη, κλείνει στο βάθος της με το Ηρώον.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/komotini.jpg

Πίσω από αυτό, το άλσος της Αγίας Παρασκευής, έκτασης 21,30 στρεμμάτων, αποτελεί σημείο δροσιάς και ανάπαυλας. Το όνομά του το παίρνει από το μικρό Ναό της Αγίας Παρασκευής, πολιούχου της πόλης, που είναι χτισμένος πάνω στα ερείπια ενός ελληνορωμαϊκού ναού αφιερωμένου στη θεά Αφροδίτη. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα σωζόταν ακόμη το πρόστυλο και το αέτωμα, στεφανωμένα από έναν μαρμάρινο σταυρό.

Βγαίνοντας από αυτό το σημείο από το πάρκο, συναντούμε το Δημαρχείο της Κομοτηνής. Στην αίθουσα του δημοτικού Συμβουλίου φυλάσσεται η ιστορική σημαία της πόλης, πάνω στην οποία είναι κεντημένες οι πιο σημαντικές για την ιστορία της ημερομηνίες.

https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/laografiko.jpg

Kατευθυνόμενοι προς την οδό Αγ. Γεωργίου βρισκόμαστε μπροστά σε κάποια από τα παλιά αρχοντικά σπίτια της πόλης που αναπαλαιωμένα μας δίνουν την εικόνα της παλιάς Κομοτηνής. Σε ένα από αυτά στεγάζεται σήμερα ο Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής, ενώ στο απέναντι, το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο. Απέναντι από την εκκλησία το γωνιακό σπίτι στέγαζε την παλιά εφορεία της πόλης και το Δημόσιο Ταμείο, και χρονολογείται το 1891. Ήταν ιδιοκτησία του Ζάχου Τσανακλή, αδελφού του Νέστορος Τσανακλή ευεργέτη της πόλης. Υπάρχει άλλωστε και μικρή μαρμάρινη πλάκα που βεβαιώνει την ιδιοκτησία.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/sarakatsanoi.jpg

Ξαναβγαίνοντας στον κεντρικό δρόμο, την οδό Νικολάου Ζωίδη, οδηγούμαστε κατευθείαν στο μικρό πάρκο της πόλης. Αριστερά μας, λίγο πριν φτάσουμε βλέπουμε το κτίριο του παλιού Γυμνασίου Αρρένων. Δεξιά μας βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο της Κομοτηνής και δίπλα, το θερινό Δημοτικό Θέατρο. Μέσα στο παρκάκι αυτό είχε ανεγερθεί το 1930 το παλιό Ηρώο της πόλης, έργο του ντόπιου γλύπτη Μοσχίδη. Αργότερα, προστέθηκαν τα ονόματα 63 Κομοτηναίων που θυσιάστηκαν στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Στη γωνία του άλσους βρίσκεται το κτίριο που στεγάζει τη Διεύθυνση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/perifereia.jpg

Απέναντι, από τη μία πλευρά βλέπουμε τη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ.ενώ από την άλλη το Δημοτικό Στάδιο. Δίπλα σε αυτό βρίσκεται ο Ναός της Αγίας Σοφίας. Ο παράλληλος στην εκκλησία δρόμος, μας κατευθύνει στο αξιόλογο κτίσμα που στεγάζει το 3ο Δημοτικό Σχολείο.

Βγαίνοντας από την άλλη άκρη το δρόμου στην οδό Υψηλάντους, βρισκόμαστε στη σημερινή είσοδο-έξοδο της Κομοτηνής από και προς Ξάνθη. Στην άκρη της καταπράσινης νησίδας είναι τοποθετημένο το άγαλμα του Ελ. Βενιζέλου. Πίσω του, το κτίριο όπου στεγάζεται το Ι.Κ.Α. αντανακλά με την αρχιτεκτονική του τις βυζαντινές σελίδες της ιστορίας της Κομοτηνής.

Αν ακολουθήσουμε τη νησίδα προς το κέντρο της πόλης θα ξανασυναντήσουμε τη δωρεά Νέστορος Τσανακλή. Αν στρίψουμε όμως δεξιά, στην οδό Γ. Κονδύλη, οδηγούμαστε στο κτίσμα της παλιάς Λέσχης Δημοσίων Υπαλλήλων, μετέπειτα Δημοτικής Βιβλιοθήκης και σημερινή στέγη του χειμερινού Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Κομοτηνής.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/stalioy.jpg

Ευθεία, επί της προέκτασης της οδού Γ. Κονδύλη, συναντούμε στα δεξιά μας το Αρχοντικό του Στάλιου, ονομαζόμενο έτσι από το όνομα του πρώτου ιδιοκτήτη. Υπήρξε παλιότερα Λέσχη Αξιωματικών, Τμήμα Ασφαλείας, ενώ σήμερα ανήκει στο Δήμο Κομοτηνής και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο. Πίσω από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. βρίσκεται η Νέα Μοσυνούπολη, γνωστή και ως ΕΚΤΕΝΕΠΟΛ από το όνομα της κατασκευάστριας εταιρείας. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και στις αρχές του ’90 που κτίστηκε, αποτέλεσε έναν από τους πρότυπους οικισμούς κατοικιών μαζικής κατασκευής.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/kosmopolis.jpg

Γυρνώντας πίσω και ξαναβρίσκοντας τη Δωρεά Νέστορος Τσανακλή, συναντούμε απέναντί της, την οδό Νικηφόρου Γρηγορά, ιστορικού που άφησε πολύτιμες πληροφορίες για την Κομοτηνή. Διασχίζοντάς τη περπατούμε δίπλα στην εξωτερική πλευρά του Βυζαντινού τείχους της πόλης. Από εδώ βλέπουμε τα ερείπια των αμυντικών πύργων που το περιέβαλαν. Στο τέλος του δρόμου, στρίβοντας δεξιά οδεύουμε προς την πλατεία Χρυσάνθου. Ευθεία, φθάνουμε στη Δημοτική αγορά της πόλης. Στρίβοντας και πάλι δεξιά, στα σοκάκια, βρισκόμαστε σε μια γραφική γειτονιά της Κομοτηνής. Εδώ συναντούμε και κάποια χαμένα αλλού επαγγέλματα και οδηγούμαστε πίσω από το καινούργιο (Γενί) Τζαμί.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/roloi.jpg

Στην άκρη του δρόμου βρισκόμαστε στην οδό Ερμού, έναν από τους πιο παλιούς και εμπορικούς δρόμους της πόλης. Ενσωματωμένο στο Γενί τζαμί βρίσκεται το Ρολόι της πόλης. Αφήνοντας πίσω μας τον πεζόδρομο συναντούμε τη Νομαρχία και τη Δωρεά Νικολάου Παπανικολάου η οποία στεγάζει μία πλούσια συλλογή συγγραμμάτων από τον 17ο αιώνα έως και σήμερα, δυστυχώς κλειστή στο κοινό προς το παρόν.

 https://komothnh.files.wordpress.com/2007/09/nomarxia.jpg

Ανάμεσα στα δύο κτίρια είναι τοποθετημένο το άγαλμα της Νίκης της Θράκης, έργο του γλύπτη Νικολαΐδη. Η λεωφόρος Ηρώων, περνά μπροστά από την ΧΧΙ Ταξιαρχία. Πίσω από το κτίσμα της Ταξιαρχίας βρίσκεται το παλιό κτίριο των Δικαστηρίων που στέγασε κάποτε και τη Νομαρχία.

Η λεωφόρος Ηρώων οδηγεί στα στρατόπεδα και στη Νυμφαία, το βουνό πίσω από τη πόλη, με ιδιαίτερες φυσικές ομορφιές. Εκεί βρίσκονται διαδρομές και χώροι αναψυχής οργανωμένοι από το Δασαρχείο, ενώ στα πόδια ενός κομματιού Βυζαντινής οχύρωσης απολαμβάνει κανείς έναν καφέ ή και το γεύμα του στο Τουριστικό Δημοτικό Περίπτερο.

Σύνταξη κειμένου:
Κυριακή Χριστοδούλου,
Ιστορικός Τέχνης – Μουσειολόγος.

Διακόνημα 2/10/2011


http://5.172.198.103/jti/cms/instance_images/1/504/504_2287.jpg
Το Θρακικό Εθνολογικό και Πολιτιστικό Μουσείο Κομοτηνής και Θράκης στεγάζεται
στην οικία Σκουτέρη στην οδό Κούλογλου 10 και αποτελεί Δωρεά της Βασιλικής Σκουτέρη
– Δίντσογλου προς το Δήμο Κομοτηνής.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/20120105_exterior_Imaret_Komotini_Western_Thrace_Greece_1.jpg/800px-20120105_exterior_Imaret_Komotini_Western_Thrace_Greece_1.jpg
Το Ιμαρέτ, σήμερα Εκκλησιαστικό Μουσείο (1360-1380)Wikipedia

 
http://static.panoramio.com/photos/large/9675053.jpg
Παλιό Δικαστικό Μέγαρο Κομοτηνής, photo Panoramio GregoryGR
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/20111221_Folkrore_Museum_Komotini_Rhodope_West_Thrace_Greece.jpg/800px-20111221_Folkrore_Museum_Komotini_Rhodope_West_Thrace_Greece.jpg
Κτίριο Λαογραφικού Μουσείου (αρχιτεκτονική τύπου σαχνισιά)Wikipedia

 
Ο χείμαρρος Μπουκλουτζάς,που διέσχιζε την Κομοτηνή
μέχρι το 1970,στο ύψος της παλιάς Πρυτανείας.
Απέναντι διακρίνεται το κωδωνοστάσιο της Μητρόπολης
στην οδό Βενιζέλου.photo adrianou125blog