Τρίτη, 4 Οκτωβρίου 2016

Συναυλία-Αφιέρωμα στον Άλκη Αλκαίο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού


“Πως η Ιστορία γίνεται σιωπή” 

Την Τετάρτη 5 Οκτωβρίου στο Ηρώδειο θα πραγματοποιηθεί μια μεγάλη συναυλία αφιερωμένη στον Άλκη Αλκαίο. Θα συμμετέχουν πρόσωπα της Μουσικής που συνδέθηκαν στενά μαζί του, μελοποιώντας και τραγουδώντας τους στίχους του. Θα είναι εκεί ο Θάνος Μικρούτσικος με τη «Ρόζα», την «Πιρόγα», το «Πάντα γελαστοί», το «Κακόηθες μελάνωμα», ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου με τη «Βικτώρια», το «Πόρτο Ρίκο», ο Μίλτος Πασχαλίδης με το «Αγύριστο κεφάλι» και το «Σαράκι», ο Μπάμπης Στόκας με τον «Υπνόσακο»,ο Χρήστος Θηβαίος
με το «Blues on the road».

Θα ακουστούν επίσης τραγούδια του Νότη Μαυρουδή, του Μάριου Τόκα, του Σωκράτη Μάλαμα και του Δημήτρη Παπαδημητρίου.


Οι στίχοι του Άλκη Αλκαίου σηματοδότησαν μια νέα εποχή στο τραγούδι αμέσως μετά τη μεταπολίτευση. Συνέβαλλαν καθοριστικά στην αλλαγή του τραγουδιού μας και γι΄ αυτό, αυτή η συναυλία έχει εξαιρετική σημασία. Δεν είναι μόνο ένας φόρος τιμής σ΄ ένα πραγματικά μεγάλο καλλιτέχνη, έναν μάστορα του Λόγου αλλά και μια ουσιαστική αναφορά στο τραγούδι μας, αυτό που ακουμπάει στη νεοελληνική κουλτούρα και μας εμψυχώνει στους δύσκολους καιρούς που περνάμε.

Ο ΄Αλκης Αλκαίος πρωτοπαρουσιάστηκε το 1978 από τον Θάνο Μικρούτσικο και από το ΕΜΠΑΡΓΚΟ (1982) φάνηκε ότι μεταξύ τους υπήρξε μια ταύτιση μοναδική για την ελληνική μουσική και το τραγούδι. Δικαιωματικά δίνουμε το λόγο στον Θάνο: «Στην ιστορία της Ποίησης οι μεγάλοι Ποιητές μας δείχνουν με σημάδια, όψεις του μέλλοντός μας. Στην ιστορία του τραγουδιού, οι μεγάλοι στιχουργοί το δηλώνουν απλά και ξεκάθαρα. Βλέπουν και εκφράζουν πριν από μας, αυτό που θα γίνει συνείδηση κάποια χρόνια μετά. Η Τέχνη δεν αξίζει τον κόπο αν μόνο αντανακλά αυτό που τώρα είναι κατανοητό. Πρέπει να δείχνει, να φωτίζει, να μεγεθύνει τις καλά κρυμμένες πλευρές των γεγονότων. Αυτό κάνει ο Αλκαίος στο Εμπάργκο. Τραγούδια συγκυρίας, τραγούδια που θα λειτουργούν στο μέλλον ως αρχαιολογικά ευρήματα.

Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει
και σε ποιο γαλαξία να σε βρω
Εδώ είναι Αττική, φαιό νταμάρι
κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό
που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι.

Δεκάδες υψηλής αισθητικής στίχοι με κάνουν να πιστεύω ότι ο Άλκης Αλκαίος ήταν ένας Ποιητής που υποδυόταν τον στιχουργό. Εξαιρετικά πρωτότυπος με τον χρόνο αναγνωρίσιμος –χαρακτηριστικό των μεγάλων δημιουργών- με συνεχή ανατροπή των κεκτημένων του. Αναγνωρίζεται μεν αλλά με απρόβλεπτο τρόπο ανανεώνεται. Μιλάει για έρωτες θυελλώδεις, για έρωτες αδιέξοδους, μιλάει και προφητεύει τον αποκλεισμό της γενιάς μας. Γράφει στίχους – κλειδιά που ξεκλειδώνουν κι εκφράζουν τη δραματική συγκυρία είτε πρόκειται για το Ατομικό, είτε πρόκειται για το Όλον. Οι στίχοι του αφορούν τον καθένα από εμάς ξεχωριστά αλλά και όλους μαζί.
Είμαι περήφανος που πριν 38 χρόνια ανακάλυψα ένα σπουδαίο ποιητή που παριστάνοντας τον στιχουργό, άλλαξε τη ροή του ελληνικού τραγουδιού και εξέφρασε την προσωπική αγωνία ενός εκάστου εξ ημών αλλά και την καθολική αγωνία της γενιάς μου. Κι αν η Ιστορία έγινε σιωπή, ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος, σ΄ αυτό τον τόπο που θα μας ακολουθεί όπου κι αν πάμε...»

Την Τετάρτη στις 5 Οκτωβρίου, θα σας περιμένουν στο Ηρώδειο, ο Βασίλης, ο Χρήστος, ο Μίλτος, ο Μπάμπης, ο Θάνος μαζί με σπουδαίους μουσικούς επικεφαλής των οποίων θα είναι ο Θύμιος Παπαδόπουλος. Πάνω απ΄ όλα όμως θα σας περιμένουν οι στίχοι και τα τραγούδια του Άλκη Αλκαίου.

Άδειοι οι δρόμοι δεν φάνηκε ψυχή
και το φεγγάρι μόλις χάθηκε στη Δύση
Κι εγώ σε γυρεύω σαν μοιραία λύση
και σαν Ανατολή


Viva tickets 





ΑΛΚΗΣ ΑΛΚΑΙΟΣ

Ο άγνωστος αγωνιστής πίσω από τον ποιητή


«Μεσ' το κλειστό δωμάτιο υπάρχουν όλα/αν έχεις μάτια να τα δεις/αν έχεις χέρια να τ' αγγίξεις/ Μπορείς να βρεις κλειδί να ξεκλειδώσεις τη σιωπή τους/ Αρκεί να πας, αρκεί να πας/ Ολάνοιχτος γυρεύοντάς τα/ γυρεύοντάς τα...».


Ο Αλκης Αλκαίος έντυσε στιχουργικά σημαντικές δισκογραφικές δουλειές και συνεργάστηκε με διαφορετικούς ερμηνευτές όπως η Χάρις Αλεξίου, ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Μιλτιάδης Πασχαλίδης και ο Σωκράτης Μάλαμας.
Ο Αλκης Αλκαίος έντυσε στιχουργικά σημαντικές δισκογραφικές δουλειές και συνεργάστηκε με διαφορετικούς ερμηνευτές όπως η Χάρις Αλεξίου, ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Μιλτιάδης Π


Ελάχιστοι ίσως να γνωρίζουν πως οι στίχοι αυτού του γνωστού τραγουδιού του Χάρη και του Πάνου Κατσιμίχα είναι εμπνευσμένοι από τη ζωή του Αλκη Αλκαίου, του σπουδαίου στιχουργού που έφυγε πριν από λίγες ημέρες από κοντά μας.
Και για όσους αναρωτιούνται τι σχέση μπορεί να έχει το τραγούδι αυτό με την άγνωστη ζωή του εμπνευσμένου ποιητή του ελληνικού τραγουδιού, απαντάμε πως για πάρα πολλά χρόνια η ζωή του ήταν περιορισμένη σε ένα δωμάτιο, η φαντασία του, ωστόσο, συνέχιζε να καλπάζει ελεύθερη σε τόπους μακρινούς, σε εικόνες και συναισθήματα γεμάτα ένταση και πάθος.
Ο Βαγγέλης Λιάρος, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, δεν ήταν μόνον ο στιχουργός των μεγάλων τραγουδιών όπως η «Πιρόγα», η «Ρόζα», το «Πρωινό τσιγάρο» και τόσα άλλα. Ηταν ένας βαθιά πολιτικοποιημένος άνθρωπος, με έντονη αντιδικτακτορική δράση την οποία μάλιστα «πλήρωνε» για όλη του τη ζωή.
Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, την περίοδο της δικτατορίας είχε εμπλακεί ενεργά στην πρώτη, άκαρπη απόπειρα δραπέτευσης του Αλέκου Παναγούλη από τη φυλακή, όπου βρισκόταν μετά την αποτυχημένη προσπάθεια δολοφονίας του Γιώργου Παπαδόπουλου.


Οι Μικρούτσικος, Δημητριάδη, Αλκαίος ακούν προσηλωμένοι κάποιο από τα τραγούδια που μόλις έχει ηχογραφηθεί.
Οι Μικρούτσικος, Δημητριάδη, Αλκαίος ακούν προσηλωμένοι κάποιο από τα τραγούδια που μόλις έχει ηχογραφηθεί.

Συνελήφθη, βασανίστηκε άγρια και οι πληγές αυτών των βασανισμών σημάδεψαν ισόβια το κορμί του, καθώς του δημιούργησαν σοβαρότατα νευρολογικά και κινητικά προβλήματα.
Ο Αλκης Αλκαίος πάλεψε με όλες του τις δυνάμεις για να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα. Κάποια στιγμή, μάλιστα, ταξίδεψε στο εξωτερικό προκειμένου να υποβληθεί σε μία ειδική επέμβαση, η οποία, όμως, δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Καθηλωμένος στο κρεβάτι

Ετσι, όσο περνούσαν τα χρόνια ήταν αναγκασμένος να περνά τις ημέρες και τις νύχτες του κλεισμένος σ' ένα σπίτι και για μεγάλα χρονικά διαστήματα ήταν καθηλωμένος στο κρεβάτι. Φύλακας-άγγελός του σε όλη αυτήν την περιπέτεια ήταν ο πατέρας του, ο οποίος ζούσε μαζί του και τον περιέβαλε με όλη του την αγάπη. Τα προβλήματα υγείας μπορεί να καθήλωσαν το κορμί του Αλκη Αλκαίου, δεν στάθηκαν, ωστόσο, ικανά να εγκλωβίσουν την ψυχή, τη φαντασία και το ταλέντο του.
Μπορεί να μην έβγαινε συχνά από το σπίτι του, μπορεί να μην έζησε προσωπικές στιγμές που κάθε άνθρωπος θα ήθελε να ζήσει, ήταν όμως ο ποιητής που έγραψε τα πιο συγκλονιστικά ερωτικά κείμενα αλλά και κάποιους από τους πιο προφητικούς στίχους του ελληνικού τραγουδιού, στίχους που ακούμε σήμερα, δεκαετίες ολόκληρες μετά τη σύλληψή τους, και μας ακούγονται τόσο επίκαιροι, τόσο σημερινοί...
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες όσων των γνώρισαν, συνεργάστηκαν και έκαναν παρέα μαζί του, ο Αλκης Αλκαίος ήταν ένας άνθρωπος εξαιρετικά γλυκός, γενναιόδωρος αλλά και πολύ δυνατός. «Ηταν λεβέντης. Δεν σε άφηνε καν να αντιληφθείς το πρόβλημά του, ούτε του άρεσε να συζητά για όσα είχε ζήσει στο παρελθόν.


Στιγμές καλλιτεχνικής έξαρσης με τον Αλκη Αλκαίο στο πιάνο, περιτριγυρισμένο από τον Θάνο Μικρούτσικο, τη Μαρία Δημητριάδη και τον Βλάσση Μπονάτσο κατά την ηχογράφηση του δίσκου «Εμπάργκο».


Στιγμές καλλιτεχνικής έξαρσης με τον Αλκη Αλκαίο στο πιάνο, περιτριγυρισμένο από τον Θάνο Μικρούτσικο, τη Μαρία Δημητριάδη και τον Βλάσση Μπονάτσο κατά την ηχογράφηση του δίσκου «Εμπάργκο».
Πάντα μιλούσε για το μέλλον. Μπορεί να ήταν κλεισμένος σ' ένα δωμάτιο, αλλά το δωμάτιο αυτό είχε παράθυρα σ' όλον τον κόσμο», μας λέει ο Μίλτος Πασχαλίδης, ένας από τους τραγουδοποιούς της νεότερης γενιάς που συνεργάστηκε στενά με τον Αλκαίου.
«Είχε εμμονή με τις λέξεις, δούλευε πολύ το κείμενό του και απαιτούσε από τον συνθέτη να μην αλλάζει ούτε ένα κόμμα.
Προτιμούσε να αλλάξει τον τίτλο ενός τραγουδιού, παρά να αντικαταστήσει μια απλή για τους άλλους λέξη, η οποία όμως για τον ίδιο είχε καθοριστική σημασία...», συμπληρώνει. Και πάντα αποδεικνυόταν εκ των υστέρων πως ο στιχουργός είχε δίκιο, αφού, για ακόμη μία φορά, το τραγούδι σημείωνε μεγάλη επιτυχία.
Ο Αλκης Αλκαίος ήταν ο άνθρωπος που εισήγαγε τις «δύσκολες» λέξεις στο λαϊκό τραγούδι, που «μίλησε» μέσα από τη σύνθετη ποιητική του γλώσσα στην ψυχή κάθε Ελληνα, που έγραψε τραγούδια για πολλούς και διαφορετικούς ερμηνευτές από τη Χάρις Αλεξίου και τον Δημήτρη Μητροπάνο μέχρι τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τον Σωκράτη Μάλαμα...
Κι αν ο περισσότερος κόσμος που έχει λατρέψει τα τραγούδια του δεν είδε ποτέ το πρόσωπό του και δεν διάβασε ποτέ καμιά συνέντευξή του, είναι γιατί ο ίδιος το είχε επιλέξει, καθώς πίστευε πως ό,τι έχει να προσφέρει στον κόσμο το προσφέρει μέσα από την ποιητική του έμπνευση.


Οι K. Καράλης, Μ. Δημητριάδη, Αλ. Αλκαίος, Θ. Μικρούτσικος, Βλ. Μπονάτσος σε διάλειμμα μετά από εξαντλητικές πρόβες.
Οι K. Καράλης, Μ. Δημητριάδη, Αλ. Αλκαίος, Θ. Μικρούτσικος, Βλ. Μπονάτσος σε διάλειμμα μετά από εξαντλητικές πρόβες.


ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΟΥ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΥ

«Ηταν ένας σπουδαίος ποιητής που παρίστανε τον στιχουργό»

Δεν θα υπήρχε καλύτερος τρόπος να παρουσιάσουμε την πορεία του Αλκη Αλκαίου στο ελληνικό τραγούδι από μια προσωπική αφήγηση του Θάνου Μικρούτσικου, του συνθέτη που τον σύστησε στο ευρύ κοινό και μοιράστηκε μαζί του ένα πολύ μεγάλο μέρος της δημιουργίας του:
«Μιλώντας για τον Αλκη Αλκαίο είναι σαν να μιλάω για τον εαυτό μου, για τη δική μου πορεία στο τραγούδι, καθώς μαζί έχουμε γράψει πάνω από 150 τραγούδια και έχουν εκδοθεί περίπου 70. Τον συνάντησα πριν τριάντα χρόνια, με ένα κείμενό του που δημοσιεύτηκε σε μια εφημερίδα, το μελοποίησα, έψαξα να τον βρω, τον βρήκα, του το έπαιξα τηλεφωνικά, του άρεσε κι έτσι ξεκινήσαμε...
Και ακολουθούν τέσσερα χρόνια καθημερινής σχεδόν αλληλογραφίας, στίχοι απ’ τη μεριά του, κασέτες-επιστροφή απ’ τη μεριά μου, για να καταλήξουμε στα πρώτα σαράντα που μελοποίησα κι απ’ τα οποία προέκυψαν τα έντεκα του -Εμπάργκο-.
Είναι η πρώτη ουσιαστική εμφάνιση του Αλκη Αλκαίου στη δισκογραφία. Και αυτομάτως καθιερώνεται ως η ανερχόμενη δύναμη στον στίχο.
Και πώς αλλιώς να γίνει με στίχους σαν κι αυτούς: -μέχρι ν’ αρχίσεις μέχρι να τελειώσεις/το πρόσωπο τους αποστρέψαν άφωνοι/οι φίλοι και γελούν στις συγκεντρώσεις/ μεγάφωνοι, μικρόφωνοι, παράφωνοι-.
Στην ιστορία της ποίησης οι μεγάλοι ποιητές έχει αποδειχθεί ότι μας δείχνουν με σημάδια όψεις του μέλλοντός μας.
Στην ιστορία του τραγουδιού οι μεγάλοι στιχουργοί το δηλώνουν απλά και ξεκάθαρα. Βλέπουν κι εκφράζουν πριν από εμάς αυτό που θα γίνει συνείδηση κάποια χρόνια μετά. Αυτό κάνει ο Αλκαίος ξεκινώντας απ’ το "Εμπάργκο". Με το αριστούργημά του το "Ερωτικό" (Πιρόγα) γράφει το πρώτο τραγούδι συγκυρίας.
Τραγούδια συγκυρίας. Το έχω ξαναπεί εδώ δύο φορές. Τα τραγούδια συγκυρίας είναι αυτά που θα λειτουργήσουν στο μέλλον ως αρχαιολογικά ευρήματα. Μετά από 100-150 χρόνια κάποιοι θα τ’ ακούν και θα καταλαβαίνουν πώς ζούσαμε εμείς οι πρόγονοί τους.
Στο τραγούδι λοιπόν, το "Ερωτικό", που είναι τραγούδι-σήμα της γενιάς μας, υπάρχει μία στροφή από τις εκπληκτικότερες στροφές της ερωτικής ελληνικής ποίησης: "το καραβάνι τρέχει μες τη σκόνη/και την τρελή σου κυνηγά σκιά/πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι/πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σκοινιά/αγάπη που σε λέγαμε Αντιγόνη...
Το οδοιπορικό μου με τον Αλκαίο συνεχίζεται στη συνεργασία μου με την Αλεξίου το ’86. Βαθύτατα λυρικός, προσπαθεί ν’ αγγίξει τον έρωτα, να κάνει τη στιγμή να διαρκέσει αιώνια.
Ξέρει ότι θα ηττηθεί. Η νίκη στον έρωτα είναι η ήττα μας. Νομοτελειακά χάνουμε τον εαυτό μας: "γελούσε η κάμαρη σαν ήρθες/σου έφερα νερό απ’ τη στέρνα/όλα θ’ αλλάξουνε μου είπες/κι εγώ σου φίλαγα τη φτέρνα...".
Αρχίζουν και επιβεβαιώνονται οι εμμονές της ποίησής του. Ολοι οι καλλιτέχνες δουλεύουμε με εμμονές, αρκεί να τις εμφανίζουμε με διαφορετικά πρόσωπα.
Η συνεργασία μου με τον αείμνηστο Διονύση Θεοδόση το 1989 ("Οσο κρατάει ένας καφές") έχει έντεκα τραγούδια του Αλκη Αλκαίου στα δεκατρία...
Κι έρχεται η συνεργασία μου με τον Δημήτρη Μητροπάνο "Στου αιώνα την παράγκα" το 1996. Ο Αλκαίος δίνει τα ρέστα του. Οι στίχοι είναι ο ένας καλύτερος απ’ τον άλλο. Εναλλάσσεται το "εγώ" με το "εμείς".
Απ’ τον στίχο "κανένα μέλλον δεν μπορεί/αυτό που ζούμε να μας πάρει", στον στίχο "πώς έχει αλλάξει έτσι ο καιρός" ή "στου αιώνα την παράγκα στρώσε τ’ όνειρό σου μάγκα". Αλλά και: "μια Κυριακή σ’ αντίκρισα και μου ’κλεψες το φως μου". Και βέβαια δύο νέα τραγούδια συγκυρίας: η "Ρόζα" που την έγραψε το 1986 και το "Πάντα γελαστοί".
Η "Ρόζα" του ’86, είκοσι ένα χρόνια πίσω, έχει τον εξής στίχο:"πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία/ πώς η ιστορία γίνεται σιωπή". Βιώνουμε τη δραματική συγκυρία 21 χρόνια μετά με το δίστιχο αυτό, αυτό το δίστιχο το προφητικό. Και όσοι από εμάς εξακολουθούμε να ταξιδεύουμε σ’ αυτήν τη βαρβαρότητα, θα μας ακολουθεί το άλλο δίστιχο: "στα τρελά τους όνειρα δοσμένοι/πάντα γελαστοί και γελασμένοι...".
Από το 2002 άρχισα να εργάζομαι στο καινούργιο υλικό του Αλκη Αλκαίου, ολοκληρώνοντάς το μέσα στο 2006, εξέδωσα τον κύκλο τραγουδιών με ονομασία "Υπέροχα μονάχοι"...
Είμαι περήφανος, πιο πολύ απ’ τα τραγούδια μου, γιατί πριν 30 χρόνια ανακάλυψα έναν σπουδαίο ποιητή που παριστάνει τον στιχουργό. Που εξέφρασε την προσωπική αγωνία ενός εκάστου εξ ημών, αλλά και την καθολική αγωνία της γενιάς μου. Κι αν η ιστορία έγινε σιωπή, ο μόνος δρόμος είν’ ο δρόμος σ’ αυτόν τον τόπο που θα μας ακολουθεί όπου κι αν πάμε...».

Από το τραγούδι «Ερωτικό»
το καραβάνι τρέχει μες τη σκόνη και την τρελή σου κυνηγά σκιά πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σκοινιά αγάπη που σε λέγαμε Αντιγόνη...

ΕΘΝΟΣ
16/12/2012







Δείτε: 
Η ζωή, οι σπουδές, τα βασανιστήρια, το τραύμα, η καριέρα ,το έργο του Άλκη Αλκαίου: Wikipedia