Δευτέρα, 10 Οκτωβρίου 2016

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο για την αστυνομική βία

Τα πολυθρύλητα και πολυ-ανακοινωμένα γραφεία «Αντιμετώπισης Περιστατικών Αστυνομικής Αυθαιρεσίας», ο επικοινωνιακός κυματοθραύστης, υπουργών και αστυνομικών που βρίσκονταν με την πλάτη στον τοίχο μετά από περιστατικά αστυνομικής βίας, δεν λειτούργησαν ποτέ.

Η καταγγελία παράξενου θανάτου Αλβανού, που έδινε το «παρών» στο Αστυνομικό Τμήμα Πατησίων, ο οποίος πήδηξε στο κενό από παράθυρο του τμήματος στις 3 Αυγούστου, άλλη καταγγελία για εξευτελιστική συμπεριφορά σε βάρος πέντε ανηλίκων από τη Συρία στο Αστυνομικό Τμήμα Ομονοίας στις 27 Σεπτεμβρίου, ακόμη και η χρήση χημικών στην πορεία συνταξιούχων, θα μπορούσαν, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, να αποτελέσουν περιστατικά έρευνας αυτών των «γραφείων».

Τώρα καταργούνται, φεύγουν από την αρμοδιότητα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, και τη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων και καταγγελιών αναλαμβάνει, έστω και καθυστερημένα, ο Συνήγορος του Πολίτη. Το σχέδιο νόμου που παρουσιάζει ο «Ελεύθερος Τύπος»,  αφορά όχι μόνο αστυνομικούς, αλλά πυροσβέστες, λιμενικούς και προσωπικό φύλαξης φυλακών. Μάλιστα θα είναι το πρώτο νομοσχέδιο που αναμένεται να φέρει προς ψήφιση το επόμενο χρονικό διάστημα το υπουργείο Δικαιοσύνης.

Μόνο σε… ταμπέλα

Αυτά τα «γραφεία» ουσιαστικά ποτέ δεν τέθηκαν σε λειτουργία, υπήρχε απλά μια «ταμπέλα» σε ένα αστυνομικό γραφείο, και «καρκινοβατούσαν», ενώ δεν μπορούσαν να στελεχωθούν από δικηγόρους παρ’ Αρείω Πάγω καθώς δεν υπήρχε εκδήλωση ενδιαφέροντος εξαιτίας των μικρών οικονομικών αποδοχών.

Τα γραφεία Αντιμετώπισης Περιστατικών Αυθαιρεσίας συστάθηκαν με τον ν.3938/2011 για την… ταχεία και αποτελεσματική διερεύνηση αναφορών που σχετίζονται με περιστατικά παράνομης συμπεριφοράς του ένστολου προσωπικού σε βάρος πολιτών και την παραπομπή τους για περαιτέρω διερεύνηση στις αρμόδιες αρχές και υπηρεσίες στις περιπτώσεις όπου κρίνεται αναγκαίο.

Τον Μάιο του 2015, τέσσερις βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είχαν καταθέσει ερώτηση προς τον τότε υπουργό Προστασίας του Πολίτη Γιάννη Πανούση, σημειώνοντας την ανακοίνωση της οργάνωσης Human Rights Watch, που ανέφερε ότι τέσσερα χρόνια μετά δεν λειτουργούν τα συγκεκριμένα γραφεία, όπως και ότι ήταν αναγκαία η δημιουργία μιας ανεξάρτητης από τις αστυνομικές δυνάμεις αρχής, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η αξιοπιστία της διερεύνησης πράξεων αστυνομικής βίας.

Οι βουλευτές ρωτούσαν πότε θα λειτουργούσαν, αν θα αποφαίνονταν μόνο επί του παραδεκτού των καταγγελιών και αν εξετάζεται το ενδεχόμενο λειτουργίας ανεξάρτητης αρχής με δυνατότητα αυτεπάγγελτης έρευνας των περιστατικών όπως είχε ζητήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων. Η «απάντηση» έρχεται 17 μήνες μετά.

Διαβάστε περισσότερα στην έντυπη έκδοση του Ελεύθερου Τύπου

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ
10/10/2016


https://left.gr/sites/left.gr/files/styles/large/public/206709-54t54t54t54tt1476102038.jpg?itok=xLriUqoB


Αυθαιρεσία ενστόλων: Δημιουργία ανεξάρτητης αρχής με τον Συνήγορο του Πολίτη


Μέσα στην εβδομάδα αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το σχέδιο νόμου των Υπουργείων Δικαιοσύνης, Ναυτιλίας και Προστασίας του Πολίτη με το οποίο ορίζεται «Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα Σώματα Ασφαλείας και τους Σωφρονιστικούς Υπαλλήλους»
 
 
Το θεσμικό κενό ετών έρχεται να καλύψει η νομοθετική πρωτοβουλία τριών υπουργείων, Δικαιοσύνης, Ναυτιλίας και Προστασίας του Πολίτη, με την οποία καθιερώνεται ο "Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα Σώματα Ασφαλείας και στους σωφρονιστικούς υπαλλήλους". Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο νόμου αναμένεται να κατατεθεί  στη Βουλή εντός της εβδομάδας.
Ο Εθνικός Μηχανισμός δεν θα λειτουργεί υπό τον έλεγχο ή την εποπτεία κάποιου υπουργείου. Για λόγους διαφάνειας, λειτουργικής ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας θα λειτουργεί στο πλαίσιο του Συνηγόρου του Πολίτη,  που αποτελεί μια ανεξάρτητη αρχή με συσσωρευμένη πείρα και γνώση στο πεδίο του ελέγχου της διοίκησης και της διερεύνησης υποθέσεων αυθαιρεσίας. Η συγκρότηση του ανεξάρτητου μηχανισμού θα επιτευχθεί με την άμεση κατάθεση σχετικού νομοσχεδίου που τροποποιεί τον ν. 3938/2011, νόμος ο οποίος προέβλεπε τη σύσταση Γραφείου Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας αλλά ουδέποτε εφαρμόστηκε.

Σύμφωνα με το νέο νομοθέτημα ο «Συνήγορος του Πολίτη» καλείται να διερευνήσει καταγγελίες για πράξεις του ένστολου προσωπικού ΕΛ.ΑΣ., Λιμενικού, Ελληνικής Ακτοφυλακής, Πυροσβεστικού Σώματος και υπαλλήλων καταστημάτων κράτησης, οι οποίες εκδηλώθηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων του ή κατά κατάχρηση της ιδιότητάς τους.
Το είδος των αυθαιρεσιών

 -Βασανιστήρια και άλλες προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά την έννοια του άρθρου 137Α του Ποινικού Κώδικα.

-Παράνομες εκ προθέσεως προσβολές κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας ή υγείας ή της προσωπικής ή γενετήσιας ελευθερίας.

 -Παράνομη χρήση πυροβόλου όπλου και παράνομη συμπεριφορά για την οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι διενεργήθηκε με ρατσιστικό κίνητρο ή η οποία ενέχει άλλου είδους διακριτική μεταχείριση λόγω χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου.

Ο Συνήγορος του Πολίτη επιλαμβάνεται σχετικών υποθέσεων:

-Ύστερα από καταγγελία

-Αυτοβούλως

-Μετά από παραπομπή της υπόθεσης από τον καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργό ή Γενικό Γραμματέα.

Απ’ την στιγμή που ο Συνήγορος του Πολίτη αναλάβει τη διερεύνηση μιας υπόθεσης, εντός 3 μηνών συντάσσει πόρισμα. Κατά τη διερεύνηση μπορεί να λαμβάνει όλα τα αντίγραφα του πειθαρχικού φακέλου που τυχόν έχει ήδη σχηματιστεί, ενώ διεξάγει τις έρευνες σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3094/2003. ενώ  φροντίζει και για την διασφάλιση του δικαιώματος ακροάσεως των ελεγχομένων.

Ο νέος μηχανισμός δεν αντικαθιστά τον πειθαρχικό έλεγχο που ενδεχομένως ασκείται για περιστατικό αυθαιρεσίας, αποκτά όμως  τον πρώτο και βασικό  ρόλο κατά τη διερεύνηση. Έτσι  όταν αναλαμβάνει ο "Συνήγορος του Πολίτη" την διερεύνηση μιας υπόθεσης αυθαιρεσίας ένστολου, η διαδικασία του πειθαρχικού ελέγχου αναστέλλεται προσωρινά, έως ότου εκδοθεί το πόρισμα της Αρχής του Συνηγόρου, ενώ ενδεχόμενη απόκλιση άλλου πειθαρχικού οργάνου από το πόρισμα  της Αρχής του Συνηγόρου θα πρέπει να τεκμηριώνεται ισχυρά και να αιτιολογείται εμπεριστατωμένα.
 Σε περίπτωση σχετικής καταδικαστικής απόφασης από το ΕΔΔΑ, ο Συνήγορος του Πολίτη επανεξετάζει την υπόθεση και αποφασίζει για την εκ νέου διερεύνησή της.

Τέλος, ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσιεύει ετησίως ειδικές εκθέσεις για τις υποθέσεις αυθαιρεσίας. Οι εκθέσεις του κοινοποιούνται στους καθ’ ύλην αρμόδιους Υπουργούς.

Καταγγελίες

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες οι καταγγελίες πρέπει να είναι επώνυμες και γραπτές και να υποβάλλονται στο Συνήγορο του Πολίτη, αυτοπροσώπως ή μέσω πληρεξούσιου δικηγόρου.

Όταν μια καταγγελία είναι ανώνυμη διερευνάται μόνο εφόσον περιέχει συγκεκριμένα στοιχεία που παρέχουν βάση για τη διερεύνηση της, άλλως τίθεται στο αρχείο με πράξη του ΣτΠ.  Αν η καταγγελία ή το περιστατικό αφορά και αξιόποινη πράξη αυτεπαγγέλτως διωκόμενη, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 37 του Κ.Π.Δ.

Επιπλέον, ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να ζητά στοιχεία από οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία ή υπηρεσία του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι οποίες υποχρεούται να τα γνωστοποιούν ή να διαβιβάζουν αντίγραφα εγγράφων που αφορούν την υπόθεση, βάζοντας τέλος στα "εμπόδια" που μπορούν να προκύψουν στην διαδικασία διερεύνησης.

Στοιχεία που χαρακτηρίζονται ως απόρρητα, επειδή αφορούν την εθνική άμυνα, την κρατική ασφάλεια και τις διεθνείς σχέσεις της χώρας, δύναται να μην κοινοποιηθούν, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για το  ιατρικό απόρρητο  όταν τα  στοιχεία που ζητούνται συνοδευονται απο αιτιολογημένο έγγραφο του Συνηγόρου του Πολίτη.

Στο σχέδιο νόμου επισημαίνεται ότι η λειτουργία του "Συνηγόρου του Πολίτη" ως "Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας" δεν υποκαθιστά τις υφιστάμενες δομές υποβολής και εξέτασης καταγγελιών αυθαιρεσίας σε άλλα όργανα ή αρχές. Παράλληλα δεν μπορεί επιλαμβάνεται υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης δικαστικής αρχής.

Ειρήνη Προμπονά  
Left
10/10/2016