Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2016

Βιβλία και άρθρα για τον Νίκο Ζαχαριάδη

O Nίκος Zαχαριάδης: Mέρος της μοίρας ολόκληρου λαού. Aπό τους κεντρικούς ήρωες μιας τραγωδίας που ακόμα βαραίνει στη μνήμη. Ίσως μάλιστα ο τραγικότερος ήρωάς της. Aπό λιμενεργάτης στην Πόλη ως την ηγεσία του KKE. Ύστερα η προσφυγιά. Tέλος, η καθαίρεση κι η διαγραφή από το Kόμμα. H απομόνωση στην άκρη της σιβηρικής στέπας. Mια εξορία μέσα στην άλλη εξορία. Oι μαρτυρικές εκκλήσεις του. H φωνή ενός ανθρώπου που η Kα Γκε Mπε ονόμαζε στις αναφορές της απλώς: «αντικείμενο». Kαι η κατάληξη: 1η Aυγούστου του 1973. Aυτοκτονία.
Mέσα σε τέτοιο πλαίσιο ζωής, ο Nίκος Zαχαριάδης θα βρει τόπο να χωρέσει τον έρωτα, την τρυφερότητα, την αγάπη στη γυναίκα; Θα βρει. Aυτόν τον
εύλογα ελλιπώς φωτιζόμενο τόπο θα αναζητήσει ο Φρέντυ Γερμανός. Στη σχέση του με τη Pωσσίδα καθοδηγήτριά του στην κομματική σχολή της Mόσχας του μεσοπολέμου. Στην ιστορία της νεαρής κομμουνίστριας απ' τη Θεσσαλονίκη. Στον πρώτο, κομματικά επιβεβλημένο, γάμο του. Kυρίως όμως στη δεύτερη σύζυγό του, τον μεγάλο του έρωτα. Tη Pούλα Kουκούλου-Zαχαριάδη. Tη γυναίκα της ζωής του. Tη σημαντικότερη –μετά το Kόμμα και τη μάνα του– αγάπη του. Kαι την πιο μοιραία. 


http://www.kastaniotis.com/photos/books/978-960-03-2788-5b.jpg
Το αντικείμενο (Νίκος Ζαχαριάδης)
Ιστορικό μυθιστόρημα
Φρέντυ Γερμανός
Εκδόσεις Καστανιώτη
Έτος: 2000
Σελίδες:208



Ο Φρέντυ Γερμανός (1934-1999) μπήκε στο γράψιμο 18 χρόνων. Ξεκίνησε παίρνοντας το δεύτερο βραβείο στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος που καθιέρωσε ο Mπάμπης Kλάρας στη Bραδυνή. Συνέχισε τον ίδιο χρόνο ως ελεύθερος ρεπόρτερ στην Ελευθερία, αργότερα ως χρονογράφος στη Mεσημβρινή της Ελένης Bλάχου κι έκλεισε τον κύκλο του στις εφημερίδες, πάλι ως χρονογράφος, αυτή τη φορά στην Ελευθεροτυπία, απ' την οποία παραιτήθηκε («πρόωρα», είπαν μερικοί) για να αφοσιωθεί στο γράψιμο.

Tο 1964 βγήκε το πρώτο του βιβλίο στο Γαλαξία, με μικρά χιουμοριστικά διηγήματα, τα οποία «δεν ήταν ακριβώς χιουμοριστικά ούτε ακριβώς διηγήματα». Ήταν το Mε συγχωρείτε, λάθος, που ως τώρα έχει ξεπεράσει τα 150.000 αντίτυπα. Ο ίδιος όμως πίστευε ότι η συγγραφική του καριέρα άρχισε ουσιαστικά το 1978, όταν έγραψε τον Εχθρικό πλανήτη, μια σειρά από φανταστικά διηγήματα, κι ένα χρόνο αργότερα το Ένα γελαστό απόγευμα.

Tο 1981, με το ιστορικό του μυθιστόρημα Ακριβή μου Σοφία, άνοιξε έναν καινούργιο κύκλο: «Eίναι ένα παράξενο είδος, που δεν ξέρω πώς να το βαφτίσω κι ούτε έχει βέβαια σημασία», έλεγε ο ίδιος. «Zωντανεύω τίς ιστορίες κάποιων ανθρώπων του τόπου μας που με άγγιξαν, πατώντας με το ένα πόδι στο ντοκουμέντο και με τ' άλλο στη φαντασία. Eίναι ένας καλός τρόπος για να στήσεις όρθιο τον ήρωά σου και την ίδια ώρα ν' αγαπήσεις την Ιστορία». Από το 1964 ως το 2000 εξέδωσε 29 βιβλία, που όλα βρήκαν μεγάλη ανταπόκριση από το αναγνωστικό κοινό και έγιναν επιτυχίες. Το αντικείμενο, που αναφέρεται στη ζωή του Νίκου Ζαχαριάδη, είναι το τελευταίο του χειρόγραφο.

 http://www.kastaniotis.com/photos/books/978-960-03-4976-4b.jpg
Η οδύσσεια των διδύμων
Μυθιστόρημα
Aλέξης Πάρνης
Σελίδες: 944
Έτος:9 Νοεμβρίου 2009
  

Ο Καστρινός, ελασίτης αντάρτης και μαχητής του Δημοκρατικού Στρατού, βρίσκεται πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη, στα τέλη του 1949, και προσπαθεί να προσαρμοστεί με την οικογένειά του στις νέες συνθήκες. Γίνεται αυτόπτης μάρτυρας συνταρακτικών ιστορικών γεγονότων: Aπό τη σταλινική εποχή στην περίοδο του Χρουστσιόφ, την επέμβαση της σοβιετικής ηγεσίας στο ελληνικό Κομμουνιστικό Κόμμα και την καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη. Όμως, η συστράτευσή του με τον Ζαχαριάδη, οδηγεί τον Καστρινό στα γκουλάγκ, και τον φέρνει αντιμέτωπο με την επερχόμενη κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Απ’ τον Γράμμο μέχρι την Τασκένδη, κι απ’ την Καστέλα ώς τη Μόσχα και τη Σιβηρία, ο Αλέξης Πάρνης, με βάση μνήμες και βιώματα, διασταυρώνει την ιστορία με τη μυθοπλασία, για να δώσει το στίγμα μιας ολόκληρης εποχής. Αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της συγκλονιστικής εποποιίας που γράφτηκε από την Αριστερά των αντιφασιστικών αγώνων, της εθνικής ανεξαρτησίας και της λαϊκής δημοκρατίας, από εκείνους που κατάφεραν, μέχρι το τέλος, να «πετούν με τα φτερά της συνείδησής τους».

 Γεια χαρά - Νίκος
 Γεια χαρά - Νίκος
Η αλληλογραφία μου με το Νίκο Ζαχαριάδη
Aλέξης Πάρνης
σελ. 400
16 Μαΐου 2011
Εκδόσεις: ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ
ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ - ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

Στο εξώφυλλο αριστερά: Ο Αλέξης Πάρνης με το μικρό γιο του Νίκου Ζαχαριάδη, το Σήφη, στο σταθμό του Μποροβίτσι. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη από τον ίδιο το Νίκο Ζαχαριάδη. Δεξιά: Η κομματική ταυτότητα του Νίκου Ζαχαριάδη.

Αλέξη,

Το προηγούμενο γράμα σου που πήρα είνε 20.10. Είνε αφτό που το αρχίζεις έτσι: «Χτες με διέγραψαν απτό κόμα». Άλλο γράμα σου δεν πήρα. Ώστε λείπουν τα δυο γράματα που γράφεις ότι μούστειλες. Δεν κάνει ναργάς έτσι, γιατί, όπως ξαίρεις, αποτελείς το μοναδικό κάβο που κρατώ ζωντανή επαφή με τον έξω κόσμο...
Από γράμμα του Νίκου Ζαχαριάδη προς τον Αλέξη Πάρνη το Δεκέμβρη του 1956
To Γεια χαρά – Νίκος είναι μια λυρική αυτοβιογραφία του Αλέξη Πάρνη κι έχει ως κεντρικό άξονα την αλληλογραφία του με τον καθαιρεμένο και
εκτοπισμένο στο Μποροβίτσι της βόρειας Ρωσίας ηγέτη του ΚΚΕ Νίκο Ζαχαριάδη. Η σχέση τους έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ηθική, πολιτική και λογοτεχνική διαμόρφωση του συγγραφέα.

Μέσα από την αλληλογραφία τους αναβιώνει μια συνταρακτική εποχή για τη μετεμφυλιακή Ελλάδα, τη Σοβιετική Ένωση και το ΚΚΕ. Φωτίζονται πρόσωπα και καταστάσεις, και δίνονται νέες ερμηνείες σε γεγονότα που φάνταζαν μέχρι σήμερα ακλόνητα

Ο Aλέξης Πάρνης (κατά κόσμον Σωτήρης Λεωνιδάκης) γεννιέται το 1924 στον Πειραιά. Αποφοιτά από το Α’ Γυμνάσιο (Ιωνίδειο Σχολή) το 1942, όταν η Ελλάδα βρίσκεται πλέον κάτω απ’ τη ναζιστική κατοχή. Πριν ακόμα οργανωθεί στην εαμική Aντίσταση, κρύβει και σώζει μαζί με τον πατέρα του μια εβραϊκή οικογένεια. Για την πράξη τους αυτή το Ίδρυμα Γιαν Βάνσεν θα τιμήσει και τους δύο μεταγενέστερα με τον τίτλο «Δίκαιος των Eθνών».

Σε ηλικία είκοσι χρόνων, ο Aλέξης Πάρνης παίρνει μέρος ως καπετάνιος εφεδρικού ελασίτικου λόχου στην τελευταία μάχη εναντίον των Γερμανών στο Περιστέρι (Γέφυρα Kολοκυνθούς, 12/9/1944). Στα Δε­κεμβριανά τραυματίζεται σοβαρά, πολεμώντας την αγγλική επέμβαση. Την περίοδο 1945-1948 βρίσκεται πολιτικός πρόσφυ­γας στο Ρουμπίκ και στο Μπούλγκες. Στη συνέχεια υπηρετεί στο Δημοκρατικό Στρα­τό ως πολεμικός ανταποκριτής.

Απ’ το 1949 ώς το 1962 ζει στην ΕΣΣΔ. Φοιτά στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο Μαξίμ Γκόρκι της Μόσχας. Το 1954 δημοσιεύει στο λογοτεχνικό περιοδικό Νόβι Μιρ το μεγάλο επικό ποίημά του Μπελογιάννης, για το οποίο τον επόμενο χρόνο τιμάται με το Α’ Βραβείο Ποίησης στο Φεστιβάλ Βαρσοβίας. Η κριτική επιτροπή που τον βραβεύει αποτελείται από τους: Πάμπλο Νερούντα (Πρόεδρος), Ναζίμ Χικμέτ, Νικόλα Γκιλιέν, Ουόρις Ίβενς κ.ά. Το όνομά του περ­νά στη Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια.

Το 1960 ανεβαίνει στο «Μάλι Τεάτρ» της Μόσχας το θεατρικό έργο του Το νησί της Αφροδίτης, το οποίο για δύο χρόνια παίζεται σε 175 θέατρα της ΕΣΣΔ και των υπόλοιπων Λαϊκών Δημοκρατιών. Το 1963 παρουσιάζεται και στην Ελλάδα από την Κυβέλη στο ΚΘΒΕ, ενώ το 1969 γίνεται ταινία με πρωταγωνίστρια την Κατίνα Παξινού.

Το 1966, έχοντας πλέον επαναπατριστεί, ο Αλέξης Πάρνης παρουσιάζει το σατιρικό μυθιστόρημα Ο Διορθωτής. Το έργο μεταφράζεται το 1981 στα αγγλικά και ο κριτικός Τόμας Χάιντ γράφει στη Σάντει Τέλεγκραφ: «Ο Διορθωτής πρέπει να γίνει υποχρεωτικό ανάγνωσμα για όλους τους επαναστάτες στη Γη».

Το 1967 ανεβαίνει στο Θέατρο Ο’ Νιλ, στο Πλέι Χάουζ της Μασαχουσέτης, το δρά­μα του Λεωφόρος Πάστερνακ. Οι κρίσεις για το έργο, το σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς είναι εγκωμιαστικές. «Η Λεωφόρος Πάστερνακ έχει κάτι από τη δύναμη που αλλάζει το πεπρωμένο, τη δύναμη να επηρεάζει τους ανθρώπους με ένα άμεσο σοφό τρόπο». Μερικά χρό­νια αργότερα, η Λεωφόρος Πάστερνακ κυκλοφορεί και σε μυθιστορηματική εκδοχή.

Άλλα έργα: Μια Πράγα στον καθένα, Ο Κινηματίας, Ο Μαφιόζος, Η οδύσσεια των διδύμων (μυθιστορήματα), Σπορά Ελπίδας (νουβέλες), Φτερά Ικάρου, Λευκή Κηλίδα, Ανοιχτός Λογαριασμός (θεατρικά) κ.ά.

Βιβλία του και θεατρικά του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες: ρωσικά, αγ­γλικά, κινεζικά, γαλλικά, γερμανικά, πολωνικά, τσεχικά, βουλγαρικά κ.ά. Ο ίδιος έχει ανθολογήσει κι έχει μεταφράσει σημαντικούς Ρώσους ποιητές στον τόμο Ανθολογία ρωσικής ποίησης. Επίσης, έγραψε τα σενάρια σε τηλεοπτικές σειρές που γνώρισαν τεράστια απήχηση: Λεηλασία μιας ζωής (1978) και Το φως του αυγερινού (1981).


 Μια ιστορία αλλιώς...
 Μια ιστορία αλλιώς...
Ο Ν. Ζαχαριάδης, η Σοβιετική Ένωση και οι κομμουνιστές της Τασκένδης
Άγγελος Τσέκερης
Εκδόσεις:Ταξιδευτής
Έτος:2014
Σελίδες:432

... Παρακολουθώντας αυτόν τον υπερδραστήριο, όσο και πολυδιασπασμένο χώρο, με τις κάθετες και απόλυτες εσωτερικές αντιπαραθέσεις, πολύ δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί το πώς αυτή η κατάσταση διαμορφώθηκε αρχικά. Να καταννοήσει, δηλαδή, ότι οι διασπάσεις και οι σκληρές συγκρούσεις της μετεμφυλιακής περιοδου, έγιναν ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν υπάρξει σύντροφοι για χρόνια, είχαν πολεμήσει μαζί, είχαν μοιραστεί το ίδιο κελί και το ίδιο πιάτο φαΐ, είχαν βαδίσει μαζί τους δρόμους της προσφυγιάς, ή της παρανομίας, είχαν χάσει τους ίδιους φίλους. Αυτή η σχέση ζωής ήταν που έκανε τόσο ισχυρούς τους δεσμούς τους, αλλά και τόσο βαθειά τα ρήγματα ανάμεσά τους. Από αυτή την άποψη, οι άνθρωποι εκείνης της γενιάς, αξίζουν σεβασμό άσχετα από την πορεία την οποία ακολούθησαν αργότερα. Αυτό που τους χαρακτηρίζει δεν ήταν το ρεύμα του κομμουνιστικού κινήματος στο οποίο εντάχθηκαν. Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι υπήρξαν αγωνιστές. Ότι επέλεξαν μια ζωή γεμάτη κινδύνους, θυσίες και στερήσεις, έχοντας ως μοναδικό κίνητρο τις ιδέες τους και την επιθυμία να αλλάξουν τον κόσμο.

Ο Άγγελος Τσέκερης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1962. Σπούδασε Μηχανολόγος Μηχανικός και εργάζεται ως δημοσιογράφος. Αρθρογραφεί στην εφημερίδα "Αυγή" και έχει μαζί με τον Γιώργο Κυρίτση την καθημερινή πολιτική εκπομπή "Νέα Κατάσταση - Νέα Καθήκοντα" στον ραδιοφωνικό σταθμό "105.5 στο Κόκκινο". Αρθρογραφεί επίσης στο περιοδικό "Σχεδία", ενώ κείμενά του έχουν δημοσιευτεί παλιότερα στα περιοδικά "Αντί", και "Γαλέρα", και την εφημερίδα "athens voice".



 http://www.biblionet.gr/images/covers/b85435.jpg
Συνομιλίες με τον Νίκο Ζαχαριάδη
Μόσχα: Μάρτιος - Ιούλιος 1956: Συμβολή στην ιστορία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος
Λευτέρης Π. Ελευθερίου
Εκδόσεις:Κένταυρος, 1986
Σελίδες:146

Οι συνομιλίες με το Νίκο Ζαχαριάδη που δημοσιεύονται εδώ, έγιναν στη Μόσχα, τους μήνες Μάρτιο-Ιούλιο 1956, σε μεγάλες στιγμές για μας, για την Κατίνα Καρά κι εμένα. Ήταν περίοδος της μεγάλης συνειδησιακής δοκιμασίας, μετά τον ιδεολογικό σεισμό του ιστορικού 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ, και της πραγματοποίησης της δεύτερης επανάστασης στην ως τότε κοινή μας ζωή και αγωνιστική δράση.[...] (από τον πρόλογο του βιβλίου)


 http://www.kedros.gr/thumbnails/images/2016/05/RedTango-proxeiro_low.jpg.thumb_203x294_255e9cd1faf623aacb48373450ef340e.jpg
 ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΤΑΝΓΚΟ.
Νίκος Ζαχαριάδης. Η άνοδος και η πτώση ενός ηγέτη
Συγγραφέας: Κώστας Κουτσομύτης-Ευάγγελος Μαυρουδής
Έτος έκδοσης: 2016
ISBN: 978-960-04-4707-1
Σελίδες.: 568
Εκδόσεις: Κέδρος

Στις 29 Μαΐου 1945 μια βρετανική Ντακότα φέρνει στην Αθήνα τον Νίκο Ζαχαριάδη, κρατούμενο μέχρι τότε στο Νταχάου. Οι οπαδοί της Αριστεράς τον υποδέχονται σαν μεσσία.
Στις δύσκολες συνθήκες της εποχής και ενώ μαίνεται η λευκή τρομοκρατία, εκείνος επαγγέλλεται τη συμφιλίωση. Οι επιλογές του όμως θα εντείνουν και ο εμφύλιος πόλεμος, περα από τις καταστροφικές για την χώρα συνέπειες, θα οδηγήσει ον ίδιο και τους συντρόφους του στην εξορία.
Εκεί νέες συγκρούσεις θα προκαλέσουν την πτώση του. Εκτοπισμένος στη Σιβηρία από το καθεστώς στο οποίο αφιερώθηκε, απομονωμένος, υπό εικοσιτετράωρη αστυνομική παρακολούθηση, δίνει τέλος στη ζωή του μετατρέποντας σε αυτοσχέδια αγχόνη το σωλήνα του καλοριφέρ.
Το κόκκινο τανγκό αποτελεί μια μυθιστορηματική ψυχογραφία του ανθρώπου που θεωρήθηκε ο «θεός» της Αριστεράς. Στις σελίδες του οι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες συνυπάρχουν με ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Νίκος Μπελογιάννης, ο αρχιστράτηγος του Δημοκρατικού Στρατού Μάρκος Βαφειάδης, αλλά και οι γυναίκες που ερωτεύθηκαν τον Νίκο Ζαχαριάδη, η Μάνια Νοβίκοβα και η Ρούλα Κουκούλου. Με κινηματογραφικό τρόπο, τα γεγονότα παρουσιάζονται πρισματικά, ζωντανεύοντας την εποχή που σημάδεψε τη νεότερη ελληνική ιστορία.
Ένα επικό μυθιστόρημα για τον άνθρωπο που ταυτίστηκε με τη μεγαλύτερη τραγωδία της χώρας.


Ο Κώστας Κουτσομύτης γεννήθηκε στα Γρεβενά το 1938 και σπούδασε κινηματογράφο στη Βιέννη. Βραβευμένος για τη δουλειά του στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση, έχει διασκευάσει σε τηλεοπτικές σειρές δεκαεφτά μυθιστορήματα - Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, Ο κίτρινος φάκελος, Η εκτέλεση, Η πρόβα του νυφικού, Η αγάπη άργησε μια μέρα, Τα παιδιά της Νιόβης, Ματωμένα χώματα, και λοιπά - φέρνοντας σε επαφή το πλατύ κοινό με τη σύγχρονη νεοελληνική πεζογραφία. Έφυγε από τη ζωή το Μάρτιο του 2016, ενώ Το κόκκινο τανγκό βρισκόταν στη διαδικασία της έκδοσης.

Ο Ευάγγελος Μαυρουδής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953. Είναι γιατρός και ζει στη Ραφήνα. Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν τα έργα του Η θάλασσά μας (2010), Ittihat ve Terakki [ Ένωση και Πρόοδος] (2010) και Φως εξ Ανατολών (2011) που αποτελούν την τριλογία Επιστροφή στη Σμύρνη, καθώς και το μυθιστόρημά του Ο χρόνος με τη Ρόζι (2013).


Νίκος Ζαχαριάδης η πορεία ενός ηγέτη 1923-1949
Νίκος Ζαχαριάδης η πορεία ενός ηγέτη 1923-1949
Συγγραφέας: Λευτέρης Αποστόλου
Εκδότης: Φιλίστωρ
Σελίδες: 212
Έτος Έκδοσης: 10-2010

Όταν ο Ζαχαριάδης επανέρχεται από το στρατόπεδο του Νταχάου στην Ελλάδα, τον Μάϊο του 1945, μέσα του κοχλάζουν οι εκρηκτικές δυνάμεις ενός επαγγελματία επαναστάτη. Ενημερώνεται για όλη την δράση του κόμματος και οι συνομιλητές του, στελέχη του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του ΕΛΛΑΣ, φεύγουν με την εντύπωση ενός εγκάρδιου ανθρώπου. "Αυτός είναι ο παλιός Νίκος", έλεγαν παλαίμαχοι κομμουνιστές, χωρίς να κρύβουν τη συγκίνησή τους. Αλλά σε λίγο ο Ζαχαριάδης αυτός δεν θα είναι "ο παλιός Νίκος". Ο Λευτέρης Αποστόλου, ανατρέχοντας στη ζωή του ηγέτη του ΚΚΕ, από τα πρώτα παράτολμα νεανικά του χρόνια ως το δραματικό κλείσιμο της αυλαίας με την ήττα στο Γράμμο τον Αύγουστο του 1949, αφήνει στο τέλος άναυδο τον αναγνώστη του. Του ανοίγει την πόρτα ενός απίστευτου αινίγματος και αποσύρεται. Ο ίδιος ο Αποστόλου πέθανε λίγα χρόνια αργότερα, σχεδόν ξεχασμένος, σε γηροκομείο της Αθήνας.

Ο ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΣΤΟ ΝΤΑΧΑΟΥ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ
Ο Νίκος Ζαχαριάδης στο Νταχάου
Μαρτυρία μιας εποχής
Συγγραφέας: Βαγγέλης Παπανίκος
Εκδότης: Φιλίστωρ
Επιμέλεια: Κυπριανός, Παντελής
Σελίδες:167
Έτος Έκδοσης: Ιούλιος 1999

Περιεχόμενα
Βαγγέλης Παπανίκος
Κάτι σαν Εισαγωγή
1. Η Αρχή
2. Νταχάου
3. Η Πτώση και η Απελευθέρωση
4. Μακρόνησος
5. Ζαχαριάδης
6. Από την Εποποιία της Εθνικής Αντίστασης στον Εμφύλιο Σπαραγμό
7. Ατενίζοντας το Μέλλον μετά την Κατάρρευση του «Υπαρκτού Σοσιαλισμού»
Κάτι σαν Επίλογος
Παράρτημα: Συζήτηση με τον Β. Παπανίκο, του Παντελή Κυπριανού
Επίμετρο: Αντί της Ρητορείας, Μια Μικρή Επίσκεψη στη Γραμμή της Ζωής, του Παναγή Παναγιωτόπουλου

Ο παλαίμαχος αγωνιστής Βαγγέλης Παπανίκος έζησε από κοντά τον Νίκο Ζαχαριάδη στα μπουντρούμια της Γενικής Ασφάλειας Αθηνών, στο κολαστήριο του Νταχάου στη Γερμανία, αλλά και σ' εκείνες τις δραματικές στιγμές του, όταν επιστρέφει στην Αθήνα και ξαναπαίρνει στα χέρια του την ηγεσία του κινήματος, μετά από εννιά χρόνια απουσίας. Αυτές τις εμπειρίες του, που αναμφίβολα ρίχνουν νέο φως στη βιογραφία του Ζαχαριάδη, καταθέτει με ασυνήθιστη ειλικρίνεια και τιμιότητα ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 Νταχάου, Έλληνες κρατούμενοι και ο Νίκος Ζαχαριάδης
 Νταχάου, Έλληνες κρατούμενοι και ο Νίκος Ζαχαριάδης
Κρίστοφ Σμινκ - Γκουστάβους
μετάφραση: Πολυξένη Αντωνοπούλου
Εκδόσεις:Φιλίστωρ
Έκδοση:2004
Σελίδες:203
Παγκόσμιος πόλεμος, 1939-1945 - Προσωπικές αφηγήσεις
Κομμουνισμός - Ελλάς

Όταν ο Ζαχαριάδης γύρισε από το Νταχάου στην Αθήνα, τον υποδέχθηκαν με τεράστια συλλαλητήρια. Τίποτε δεν σκίαζε τη λαμπερή του εικόνα, τη φήμη του ως ηγέτη.
Λίγο αργότερα, όταν ο εμφύλιος άρχισε να διχάζει τη χώρα, κάποια χωριά στα βουνά μετονόμαζαν την κεντρική τους πλατεία σε "Πλατεία Ζαχαριάδη".
Ποιος λοιπόν ήταν ο άνθρωπος αυτός; Και ποιο ρόλο έπαιξε στο Νταχάου; Ποιος τον κατηγόρησε για πράκτορα των ναζί και γιατί; Ποιοι, αντίθετα, μέσα στο Νταχάου τον έβλεπαν ως έναν καλοσυνάτο άνθρωπο, πρόθυμο να τους συμβουλεύσει και να τους βοηθήσει; Πού βρίσκεται η αλήθεια και ποια είναι η δυναμική της συκοφαντίας;
Σ' αυτά τα ερωτήματα προσπαθεί να απαντήσει ο γερμανός ιστορικός Christoph Schminck-Gustavus, μέσα από μια εξαντλητική και πολύχρονη έρευνα που καταθέτει στο βιβλίο αυτό. Μια έρευνα που απαιτούσε αυστηρή μεθοδικότητα και απέραντη υπομονή.

 O Christoph U. Schminck - Gustavus (γεν. 1942) είναι καθηγητής της ιστορίας του δικαίου στο πανεπιστήμιο της Βρέμης. Έζησε επί χρόνια στην Ιταλία και την Ελλάδα. Έγραψε βιβλία με μαρτυρίες για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δημοσίευσε στη Γερμανία μια έρευνα για τη σφαγή της ιταλικής μεραρχίας "Aqui" τον Σεπτέμβριο του 1943 στην Κεφαλλονιά. Το τελευταίο του βιβλίο αφορά την κατοχή στην Ήπειρο και την τραγωδία του μαρτυρικού χωριού των Λυγιάδων.



 Αρχείο Νίκου Ζαχαριάδη: Η καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη

 Η καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη
Επέμβαση του ΚΚΣΕ στο ΚΚΕ
 Αρχείο Νίκου Ζαχαριάδη.
Εισαγωγή-επιμέλεια Γιώργος Πετρόπουλος
 Η Διεθνής Επιτροπή των έξι Κομμουνιστικών Κομμάτων. (Άγνωστα ντοκουμέντα, απόρρητα πρακτικά). Τα απόρρητα πρακτικά της 6ης ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. Ανέκδοτα φωτογραφικά ντοκουμέντα, προλογικό σημείωμα Άγγελος Σιδεράτος, πρόλογος Σήφης Ζαχαριάδης,
Μετάφραση ρωσικών κειμένων: Αλέξης Πάρνης
Εκδόσεις:Προσκήνιο
Αθήνα 2003
Σελίδες: 401




 http://im2ns5.27210.gr/sites/default/files/imagecache/620x320/article/2014/02/146827-sz.jpg

Συνέντευξη του Σήφη Ζαχαριάδη στην εφημερίδα «Η Ελλάδα Αύριο» και στον Περικλή Καπετανόπουλο.

Ο Νίκος Ζαχαριάδης υπήρξε για 25 χρόνια (1931- 1956) Γ.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ. Ήταν στο τιμόνι του κόμματος του για μια περίοδο (μεσοπόλεμος- κατοχή- εμφύλιος- πρώτη μετεμφυλιακή περίοδος) που είναι κοινώς παραδεκτό ότι σφράγισε την ιστορία του ΚΚΕ και όλης της ελληνικής Αριστεράς.
Ποτέ άλλοτε το ΚΚΕ και ευρύτερα η Αριστερά δεν διαδραμάτισαν τέτοιο ρόλο στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Αν και την κατοχή, ο Ζαχαριάδης την πέρασε μακριά από τη χώρα, καθώς ήταν έγκλειστος στο ναζιστικό στρατόπεδο Νταχάου, η πολιτική του ήταν παρούσα στην Ελλάδα λόγω του περίφημου γράμματός στον ελληνοϊταλικό πόλεμο που αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης του ΚΚΕ για να δημιουργηθεί το ΕΑΜ.
Ο Νίκος Ζαχαριάδης λατρεύτηκε και μισήθηκε όσο κανείς άλλος στο κόμμα του ενώ θεωρείται η μεγαλύτερη ηγετική φυσιογνωμία που γέννησε ποτέ ο ελληνικός αριστερός χώρος. Η τελευταία περίοδο της ζωής του ήταν και η πιο τραγική καθώς καθαιρέθηκε, διαγράφηκε και κατηγορήθηκε ως ύποπτος από το ίδιο του το κόμμα. Κατόπιν, εξορίστηκε από τους σοβιετικούς, αρχικά στο Μποροβιτσί (σχετικά κοντά στη Μόσχα) και στη συνέχεια στο Σουργκούτ της Σιβηρίας. Εκεί τερμάτισε ο ίδιος την ζωή του, την 1η Αυγούστου του 1973, καθώς οι Σοβιετικές αρχές δεν ικανοποίησαν τα αιτήματά του: να του αναγνωρίσουν ότι ζούσε στην ΕΣΣΔ ως πολιτικός πρόσφυγας, να του εκδώσουν διαβατήριο και να του επιτρέψουν την ελεύθερη μετακίνηση εντός κι εκτός ΕΣΣΔ. Αξίζει δε, να σημειωθεί ότι αποκαταστάθηκε πλήρως από το ΚΚΕ το Καλοκαίρι του 2011.
Ο Σήφης Ζαχαριάδης, γιος του Νίκου Ζαχαριάδη, από τον δεύτερο γάμο του με την Ρούλα Κουκούλου, σε μια συνέντευξη- Ντοκουμέντο, μιλά για πρώτη φορά από καρδιάς και αναλυτικά για τον πατέρα του, παρουσιάζοντας τον άνθρωπο Ζαχαριάδη, όπως τον έζησε εκείνος.

Ολόκληρη η συνέντευξη:

*Ποιες είναι οι πρώτες αναμνήσεις που έχετε από τον πατέρα σας; Πως τον θυμάστε στα πρώτα βήματα της ζωής σας;

Έχω πολλές αναμνήσεις από τον πατέρα μου αλλά εκείνες που μου έχουν μείνει περισσότερο είναι αυτές που με σφράγισαν. Όταν τις φέρνω στο μυαλό μου είναι σα να τον έχω δίπλα μου. Όταν έκανα τα πρώτα βήματα σαν παιδί- μωρό δηλαδή-, μου είπαν ότι με κράτησε από το πίσω μέρος του γιακά για να σταθώ όρθιος, να μην φοβηθώ και να περπατήσω. Εγώ έχω την αίσθηση ότι αυτό το θυμάμαι σαν πρώτη ανάμνηση. Μάλλον είναι περισσότερο το αίσθημα της υποστήριξή του. Μέχρι τώρα νιώθω αυτή του την υποστήριξή. Τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής μου τα ζήσαμε στη Ρουμανία. Πώς τα ζήσαμε, το έμαθα από την μητέρα μου, από το ημερολόγιο που κρατούσε, το οποίο- όταν εκείνη έφυγε για παράνομη δουλειά του κόμματος στην Ελλάδα- συνέχισε να το γράφει ο πατέρας μου για να το διαβάσει η Ρούλα όταν θα γύριζε πίσω.
Θυμάμαι καλά την πρώτη φορά, όταν έμεινα για λίγο καιρό χωρίς τον πατέρα μου. Έμεινα μόνος μου με συντροφιά μιας γυναίκας για 3-4 ημέρες. Ήταν τόσες λίγες ημέρες αλλά μου φάνηκε ότι πέρασε χρόνος. Όπως μαθεύτηκε αργότερα, εκείνος πήγε στο Μποροβιτσί, στον τόπο της πρώτης εξορίας του στην Σοβιετική Ένωση, να κάνει ετοιμασίες ώστε να πάμε να ζήσουμε εκεί. Θυμάμαι ακόμη όταν έμαθα για πρώτη φορά ποδήλατο. Με κράτησε πάλι από τον γιακά για να αποκτήσω ισορροπία. Όπως είχε κάνει και τότε που ήταν να περπατήσω. Αργότερα, όταν είχα αποκτήσει κάποια ισορροπία στο ποδήλατο μου έβαζε ψωμί στο γιακά για να νομίζω ότι με κρατάει. Έτσι ένιωθα τη σιγουριά της στήριξής του. Πήρα θάρρος κι έμαθα ποδήλατο.

*Όταν η μητέρα σας ήρθε παράνομα στην Ελλάδα εσείς μείνατε με τον πατέρα σας έως το 1962 που τον εξόρισαν στη Σιβηρία. Δηλαδή ο Νίκος Ζαχαριάδης γι’ αυτό το διάστημα ήταν και πατέρας και μητέρα μαζί. Πως ήταν σ’ αυτό το ρόλο; Πως σας φρόντιζε, τι σας μάθαινε; Ήταν αυστηρός μαζί σας;

Η ζωή μου ήταν εύκολη μαζί του. Ήμουν σίγουρος- όπως όλα τα παιδιά, πιστεύω, που έχουν ισχυρή σχέση με τον γονιό του- ότι ο πατέρας μου τα ξέρει όλα και μπορεί να τα κάνει όλα. Αυτό που ήθελα περισσότερο ήταν να μην τον πικραίνω. Η χειρότερη τιμωρία για μένα ήταν το βλέμμα του πάνω μου όταν έδειχνε πως δεν είναι ευχαριστημένος. Να με κοιτάει δηλαδή δυσαρεστημένος για κάτι που έκανα. Μια φορά έκανα ένα λάθος που τον πείραξε και δεν μου μίλησε ολόκληρο το βράδυ. Μέχρι τώρα, είναι το χειρότερο βράδυ που πέρασα στη ζωή μου. Έκανε ότι μπορούσε για να μην νιώσω την έλλειψη της μητρικής ζεστασιάς.
Τα γράμματα της μητέρας μου, μου τα διάβαζε μεταφράζοντάς τα στα ρωσικά- γιατί εγώ είχα ξεχάσει τα ελληνικά- και τα δικά μου γράμματα τα έγραφε αυτός, με ελληνικά καλλιγραφικά, για να μην καταλάβει η μητέρα μου ότι ξέχασα τα ελληνικά. Μετά με έβαζε και ζωγράφιζα πάνω στα γράμματα ζωγραφιές για την μητέρα μου.
Μου έμαθε να είμαι σεμνός, τίμιος, να μην λέω ψέματα, να μην παινεύομαι. Θυμάμαι, όταν ρωτούσαν οι δάσκαλοι στο σχολείο, πόσο δύσκολο ήταν να μην σηκώνω το χέρι για να δείξω ότι ξέρω. Δεν ήθελε να σηκώνω το χέρι γιατί δεν ήθελε να ξεχωρίσω ανταγωνιστικά από τους άλλους συμμαθητές μου. Γι’ αυτόν έπρεπε πάντα να είμαι διαβασμένος, όταν με ρωτούσαν οι δάσκαλοι να απαντάω έχοντας καλή γνώση του μαθήματος αλλά ποτέ να μην ανταγωνίζομαι τους συμμαθητές μου.
Ήταν και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος και φίλος. Είναι και τώρα. Είμαι 63 χρονών και σε δύσκολες στιγμές κοιτάω την φωτογραφία του και ζητάω συμβουλές. Όταν κάνω κάτι που δεν είναι σωστό μου φαίνεται ότι και τώρα βλέπω το μη ευχαριστημένο βλέμμα του στη φωτογραφία. Ένιωθα την αγάπη του αλλά ποτέ δεν με χάιδευε. Ποτέ δεν μου είπε ότι με αγαπάει. Ενδεχομένως αυτό το θεωρούσε αδυναμία. Νομίζω όμως ότι ο Νίκος περισσότερη σημασία έδινε στην ουσία των πραγμάτων. Να νιώθεις δηλαδή το αίσθημα του άλλου χωρίς να χρειάζεται να σου πει τι αισθάνεται και πως νιώθει.
Με μάθαινε να είμαι άνδρας από τότε που ήμουν 5,5 ετών. Να αντέχω δηλαδή στις δυσκολίες είτε ήταν συναισθηματικές είτε σωματικές. Πήγα στην Μόσχα μόνος μου. Όταν ήταν να πάω να τον δω ποτέ δεν με περίμενε στο αεροδρόμιο και ποτέ δεν με χαιρέτησε έξω από το σπίτι. Χαιρετιόμασταν πάντα μέσα στο σπίτι. Πρώτη και τελευταία φορά που με χαιρέτησε από το κατώφλι του σπιτιού, δηλαδή έξω από το σπίτι, ήταν την τελευταία φορά που τον είδα ζωντανό. Ήξερε ότι με βλέπει για τελευταία φορά. Πόσο αγαπητός ήμουν γι’ αυτόν το έμαθα αργά- από το ημερολόγιο που κρατούσαν οι γονείς μου κι από τα τελευταία γράμματά του.

*Πότε μάθατε ότι ο πατέρας σας ήταν ο Νίκος Ζαχαριάδης και μάλιστα ότι υπήρξε Γ.Γ. του ΚΚΕ; Κι όταν το μάθατε πως αντιδράσατε; Ο ίδιος τι σας είπε;

Πριν τα 15 μου χρόνια δεν ήξερα ποιος είναι πατέρας μου. Πρώτη φορά μου το είπαν στη Μόσχα η Κατίνα Ζορμπαλά και η Γιάννα Τρικαλινού. Σοκαρίστηκα. Την άλλη μέρα πήγα στο Σουργκούτ να τον δω κι αμέσως τον ρώτησα: «Γιατί δεν μου είπες τίποτα; Γιατί δεν μου είπες ποιος είσαι;». Μου απάντησε: «Ήθελα να το μάθεις πρώτα από τους άλλους. Τώρα μπορούμε να συζητήσουμε».
Τότε μου μίλησε για το 1956 και την 6η Ολομέλεια της ΚΕ που τον καθαίρεσαν από ΓΓ του ΚΚΕ, για την διαγραφή του από το ΚΚΕ το 1957, για την κατηγορία σε βάρος του ότι ήταν ύποπτος για συνεργασία με τον εχθρό κ.λπ. Ακούγοντας τον σοκαρίστηκα δέκα φορές περισσότερο. Κι αυτό γιατί από μικρό παιδί θεωρούσα τον πατέρα μου τον καλύτερο άνθρωπο του κόσμου. Μου ήταν αδιανόητο ότι σ’ αυτόν τον άνθρωπο συνέβησαν τόσο θλιβερά πράγματα, ότι είχαν ειπωθεί σε βάρος του τόσο σκληρές κατηγορίες

*Όταν μάθατε πρώτη φορά ποιος ήταν ο πατέρας σας ακούσατε καλά λόγια ή κατηγορίες σε βάρος του;

Όλοι όσοι μου μίλησαν για τον πατέρα μου, μου είπαν καλά λόγια,. Τα άσχημα που λέγονταν γι’ αυτόν τα διάβασα αργότερα. Για τις κατηγορίες σε βάρος του, όπως σας είπα, μου μίλησε πρώτος εκείνος.

*Οι πολιτικοί πρόσφυγες με τους οποίους συναντιόσασταν τι σας έλεγαν για τον πατέρα σας; Το κατηγορούσαν ή απέφευγαν να μιλήσουν γι’ αυτόν;

Όταν μιλούσαμε τετ- α- τετ όλοι μου έλεγαν καλά λόγια. Στις παρέες όμως είχα προσέξει πως όταν ερχόταν η συζήτηση στον πατέρα μου ορισμένοι έστρεφαν τα μάτια τους αλλού. Αυτό στην αρχή δεν μπορούσα να το εξηγήσω. Αργότερα, όμως, κατάλαβα όταν διάβασα πόση λάσπη έριξαν στον πατέρα μου στις ολομέλειες της ΚΕ του ΚΚΕ το 1956 και 1957. Έστρεφαν τα μάτια αλλού γιατί ντρέπονταν για όσα είχαν πει και όσα είχαν κάνει ή για όσα είχαν αποδεχτεί.
Οι νέοι άνθρωποι τα νιώθουν όλα με υπερβολικό τρόπο. Το ίδιο και το αίσθημα της αδικίας. Όταν έμαθα τι είχαν κάνει στον πιο αγαπητό μου άνθρωπο- δηλαδή στον πατέρα μου- έκανα προσπάθειες να μάθω γι’ αυτόν όσα περισσότερα μπορούσα. Και με εφηβικό μαξιμαλισμό πήρα απόφαση να εξηγήσω στους ανθρώπους ότι δεν έχουν δίκαιο.
Εντελώς διαφορετικά βλέμματα συνάντησα όταν για πρώτη φορά πήγα στην Τασκένδη- 19χρονος φοιτητής. Έμεινα τότε σε μια θαυμάσια οικογένεια- του Αλέκου και της Αργυρώς Ζερβού. Ποτέ στη ζωή μου δεν ήμουν περικυκλωμένος με τόση αγάπη. Κάθε βράδυ μαζεύονταν οι Ζαχαριαδικοί, αυτοί που είχαν μείνει πιστοί στις πολιτικές αντιλήψεις του πατέρα μου και, μάλιστα, είχαν υποστεί διωγμούς από τις σοβιετικές αρχές για την αφοσίωση στον αρχηγό τους. Τους έλεγα πως ζούσε στο Σουργκούτ και άκουγαν διψασμένα κάθε λέξη μου. Πιο διψασμένα, όμως, άκουγα εγώ τις ιστορίες που λέγαν εκείνοι για την ζωή και τη δράση του πατέρα μου. Και πρώτη φορά ένιωσα υπερήφανος που ήμουν Έλληνας.
Θυμάμαι ακόμη τι μου είπε στη Μόσχα ο Μανώλης Σιγανός. Ήταν να πάω να δω τον πατέρα μου στο Σουργκούτ. «Να του πεις ότι τον σκεφτόμαστε και το αγαπάμε. Έχεις για πατέρα τον καλύτερο άνθρωπο του κόσμου», μου είπε ο Σιγανός. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μου είπε για τον πατέρα μου αυτό που πίστευα κι εγώ γι’ αυτόν.

*Πηγαίνατε συχνά να δείτε τον πατέρα σας όταν ήταν εξόριστος στο Σουργκούτ; Μένατε καιρό εκεί; Πως περνούσατε μαζί του; Τι συνηθίζατε να κάνετε;

Στη Σιβηρία μέναμε μαζί τρεις μήνες κάθε καλοκαίρι και δύο εβδομάδες κάθε χειμώνα. Σχεδόν όλο το καλοκαίρι κόβαμε ξύλα για την σόμπα γιατί εκεί ο χειμώνας κρατάει οκτώ μήνες. Στο Σουργκούτ, επίσης, πηγαίναμε να μαζέψουμε άγρια μανιτάρια. Που και που πηγαίναμε για κυνήγι. Συχνά μου έβαζε να λύνω μαθηματικά και σκακιστικά προβλήματα. Παίζαμε σκάκι, ακούγαμε κλασσική μουσική. Παντού είχε δίσκους του Μπετόβεν, του Μότσαρτ κ.ά.
Σε ένα παλιό μαγνητόφωνο που του είχαν φέρει από την Τασκένδη πρώτη φορά άκουσα ελληνικά τραγούδια, τραγούδια της πατρίδας μου που τότε εμένα μου φαινόταν εντελώς απρόσιτη. Πίστευα ότι δεν θα έρθω ποτέ στην Ελλάδα. Στο Σουργκούτ, συχνά έρχονταν γείτονες στο σπίτι μας και ο πατέρας μου τους βοηθούσε να λύνουν τις διαφορές τους. Τον άκουγαν, ζητούσαν την γνώμη μου και θεωρούσαν ότι αυτό που θα τους πει είναι και το σωστό.
Αποτιμώντας, τώρα, την ζωή με τον πατέρα έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα καλύτερα μου χρόνια ήταν τα πρώτα έξι χρόνια που ζήσαμε μαζί όταν ήταν εξορία στο Μποροβιτσί. Εκεί ήμασταν διαρκώς μαζί κι όπως καταλαβαίνετε δεν είχα την έλλειψή του αλλά την καθημερινή του φροντίδα.

*Ο πατέρας σας, σας έδινε κείμενά του να τα μεταφέρετε παράνομα στους συντρόφους του που συνέχιζαν να τον υποστηρίζουν; Με ποιο τρόπο μεταφέρατε παράνομα αυτό το υλικό; Οι σοβιετικοί σας έκαναν έλεγχο; Σας βρήκαν ποτέ κάτι; Είχατε επιπτώσεις;

Δεν ήθελε να έχω επιπτώσεις και γι’ αυτό με κράτησε μακριά απ’ τον δικό του αγώνα. Μια φορά μόνο μου έδωσε κείμενά του, λίγο πριν πεθάνει. Τα έραψε στα εσώρουχά μου. Μου ‘κάναν έλεγχο πολλές φορές οι σοβιετικοί προφασιζόμενοι διάφορους λόγους. Τότε που είχα τα κείμενα του, μου είπαν πως μοιάζω με έναν εγκληματία. Μου δείξανε φωτογραφία του. Κατά την γνώμη μου δεν του έμοιαζα καθόλου. Καμία σχέση. Με γδύσανε αλλά δεν βρήκαν τίποτα. Φαίνεται πως ο πατέρας μου ήταν καλό ράφτης. Μετά με πήγαν στο αεροδρόμιο με αστυνομικό αυτοκίνητο και μου αγόρασαν καινούργιο εισιτήριο γιατί η πτήση μου είχε αναχωρήσει. Μου ζήτησαν και συγνώμη.

*Θυμάστε πότε είδατε για τελευταία φορά το Νίκο Ζαχαριάδη ζωντανό; Μπορείτε να μας διηγηθείτε αυτή την ημέρα τι έγινε;

Τρεις βδομάδες πριν αυτοκτονήσει ο πατέρας μου ήμουν στο Σουργκούτ. Ήρθε ταξί να με πάρει για να με πάει στο αεροδρόμιο. Ο πατέρας μου ήταν πολύ συγκρατημένος στην επίδειξη αισθημάτων. Αλλά τότε ένιωσα ότι δεν ήθελε να φύγω από το Σουργκούτ. Μπήκα στο ταξί και όταν κοίταξα πίσω τον είδα. Ήταν η πρώτη φορά που βγήκε στο κατώφλι να με χαιρετίσει. Αυτή την εικόνα, ως τώρα, την έχω μπροστά στα μάτια μου. Μου πέρασε από το μυαλό η ιδέα ότι τον βλέπω για τελευταία φορά. Δεν ήξερα τι είχε αποφασίσει να κάνει, αλλά αυτός το ήξερε.

*Έχουν εκδοθεί δύο τόμοι με κείμενα του Ν. Ζαχαριάδη από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ. Να περιμένουμε την έκδοση και άλλου αρχειακού υλικού για τον πατέρα σας;

Θα εκδοθούν όλα τα κείμενά του από την αρχή της πολιτική του δράσης έως το θάνατό του. Θα εκδοθεί επίσης αρκετό άγνωστο αρχειακό υλικό που τον αφορά. Οι εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ και οι επιμελητές της έκδοσης των έργων του πατέρα μου, Γιώργος Πετρόπουλος και Νίκος Χατζηδημητράκος, δουλεύουν γι’ αυτό το σκοπό. Θέλω όμως να πω ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολλά πράγματα για τον Νίκο Ζαχαριάδη. Έγινε η πλήρης αποκατάσταση του από το ΚΚΕ. Βγήκαν δύο τόμοι με κείμενα του. Μια σειρά εκπομπές στα κανάλια προσέγγισαν με αντικειμενικό τρόπο την πολιτική του δράση. Επίσης, στις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ βγήκαν δύο βιβλία του λογοτέχνη μας Αλέξη Πάρνη που αφορούν στον πατέρα μου: το μυθιστόρημα «Η οδύσσεια των διδύμων» και οι αναμνήσεις του Αλέξη με τίτλο «Γεια χαρά Νίκος».
Το «Γεια χαρά Νίκος» το μεταφράζω με την γυναίκα μου για να εκδοθεί, αυτή τη χρονιά, στη Ρωσία. Δύσκολο να αποτιμήσω την ηθική υποστήριξη που μου δίνει ο Αλέξης Πάρνης που φέτος κλείνει τα 90 χρόνια του αλλά στην ψυχή του και στο μυαλό είναι πολύ νέος. Εξαιρετική υπηρεσία στην αποκατάσταση του Νίκου πρόσφερε ο δημοσιογράφος και ιστορικός Γιώργος Πετρόπουλος. Αυτός μου ενέπνευσε την βεβαιότητα στην καρδιά μου ότι η υπόθεση του Νίκου Ζαχαριάδη είναι μια δίκαιη υπόθεση κι ότι στο τέλος αυτό το δίκιο θα επικρατήσει.

 TVXS


Μια ιστορία αλλιώς...
Ο Ν. Ζαχαριάδης, η Σοβιετική Ένωση και οι κομμουνιστές της Τασκένδης

Συνέντευξη του συγγραφέα Άγγελου Τσέκερηστην Πόλυ Κρημνιώτη

«Το βιβλίο δεν αναζητά πολιτική δικαίωση» σπεύδει να διευκρινίσει ο Άγγλεος Τσέκερης. Γνωρίζει, άλλωστε, καλά ότι η θέση που προβάλλει στις φρεσκοτυπωμένες σελίδες του «Μια ιστορία αλλιώς... Ο Νίκος Ζαχαριάδης, η Σοβιετική Ένωση και οι κομμουνιστές της Τασκένδης» (εκδ. Παπαδόπουλος) έχει ήδη πυροδοτήσει τις πρώτες συζητήσεις στους κύκλους των αριστερών. Τοποθετώντας τον Νίκο Ζαχαριάδη στο επίκεντρο και θέτοντας στο μικροσκόπιο τα γεγονότα της Τασκένδης που συνέβαλαν στην αποκαθήλωση, την απομόνωση και την αυτοχειρία του παντοδύναμου έως τότε ηγέτη του ΚΚΕ, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα είχε μείνει στην Ιστορία «ως πρωτοπόρος μεταρρυθμιστής του κομμουνιστικού κινήματος με εμβέλεια αντίστοιχη του Παλμίρο Τολιάτι». Ανεξάρτητα από το πόσοι μπορούν να ανιχνεύσουν πίσω από τη δράση, τις θέσεις, τη γοητεία, τα λάθη και τα πάθη του Ζαχαριάδη έναν «παππού» του ευρωκομμουνισμού, ο Άγγελος Τσέκερης επαναφέρει μια... παλιά ιστορία στο προσκήνιο ρίχνει την προσωπική του ματιά πάνω της και υπογραμμίζοντας ότι «είμαστε αριστεροί, διψάμε για Ιστορία και κριτική σκέψη, γιατί έχουμε το σαράκι να επανεξετάζουμε συνεχώς την πολιτική μας ταυτότητα».

* Γιατί αποφάσισες να ασχοληθείς με μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του κομμουνιστικού κινήματος;

Αυτό το βιβλίο προέκυψε από τον προβληματισμό που γεννήθηκε μέσα μου διαβάζοντας για τα γεγονότα της Τασκένδης. Αν ασχοληθείς με αυτό, αναγκαστικά θα ασχοληθείς και με τον Ζαχαριάδη. Δεν είναι τυχαίο ότι εξακολουθεί ακόμα να τραβάει το ενδιαφέρον. Ανεξάρτητα από τα μύρια όσα τον βαραίνουν, είχε κάποια μοναδικά χαρακτηριστικά, όπως η χαρισματική του αμεσότητα και η μοναδική του σχέση με την κομματική βάση. Επίσης, κινεί το ενδιαφέρον η αίσθηση ότι ο Ζαχαριάδης θα είχε μείνει αλλιώς στην Ιστορία αν το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης δεν είχε συντριβεί και αν η Ελλάδα είχε αποφύγει τον Εμφύλιο. Τέλος, είναι ο τρόπος που εξοντώθηκε. Του στέρησαν την ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα και επί της ουσίας τον έθαψαν ζωντανό δεκαεφτά χρόνια. Και μάλιστα εν ονόματι της αποσταλινοποίησης

* Αναφέρεις στο βιβλίο ότι υπό διαφορετικές συνθήκες ο Ζαχαριάδης θα είχε μείνει στην Ιιστορία ως ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο, ως πρωτοπόρος μεταρρυθμιστής του κομμουνιστικού κινήματος με εμβέλεια αντίστοιχη του Παλμίρο Τολιάτι. Όμως η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις. Ελάχιστοι, υποθέτω, σήμερα μπορούν να φανταστούν τον Ζαχαριάδη ως "παππού" του ευρωκομμουνισμού.

Το καταλαβαίνω και είναι η θέση του βιβλίου που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις. Ο Ζαχαριάδης, μετά τη Βάρκιζα, εισάγει το ΚΚΕ σε μια νέα στρατηγική. Τα χαρακτηριστικά της είναι ο ειρηνικός δρόμος για τον σοσιαλισμό και η ουδετερότητα της Ελλάδας απέναντι στη βρετανική και τη σοβιετική σφαίρα επιρροής. Δεν θεωρώ ότι αυτό ήταν αποτέλεσμα κάποιας πρωτοποριακής σκέψης. Αυτή ήταν η στρατηγική του σταλινισμού ώστε να μην απομονωθούν πολιτικά τα Κ.Κ. της Δυτικής Ευρώπης. Άραγε, μπούμε να ισχυριστούμε ότι ο Τολιάτι, ή ο Σαντιάγο Καρίγιο που είπαν τα ίδια, ήταν λιγότερο σταλινικοί από τον Ζαχαριάδη; Ή ότι έχουν στην πλάτη τους λιγότερες αμαρτίες; Τους σεβόμαστε όμως. Η υπόθεση που διατυπώνω είναι ότι αν δεν είχε συμβεί ο Εμφύλιος και η γραμμή που χάραξε το ΚΚΕ το '45 είχε προχωρήσει, το ίδιο θα σεβόμασταν και τον Ζαχαριάδη.

* Η ιστορία είναι ζώσα ακόμα. Και δεν έχει καταγράψει τον Ζαχαριάδη ως ένα θετικό ηγέτη. Θεωρείς ότι υπάρχουν μύθοι που η ιστοριογραφία ερευνά και πρέπει να καταρριφθούν;

Θεωρώ ότι χρειάζεται απομυθοποίηση. Για όσα βρήκαν τον Πλουμπίδη, τον Καραγιώργη, τον Γιαννούλη και τον Γεωργιάδη και τους άλλους στον Γράμμο, ο Ζαχαριάδης έχει καταδικαστεί τελεσίδικα. Κανένα βιβλίο δεν θα τον απαλλάξει. Όμως αξίζει να αναφέρονται και κάποια άλλα χαρακτηριστικά του. Αντιμετώπισε το ΚΚΣΕ με όρους ισοτιμίας. Και μίλησε επικριτικά για ζητήματα που ακόμα και σήμερα διστάζουμε να μιλήσουμε, όπως οι παρεκτροπές της ΟΠΛΑ στα Δεκεμβριανά, η εξόντωση αγωνιστών ή αυτά που έγιναν στο Μπούλκες.

* Ο αυταρχισμός και ο συγκεντρωτισμός του τον οδηγούν σε καταστροφικά λάθη, όπως η διαχείριση της προεμφυλιακής περιόδου ή ο τρόπος που λειτούργησε εσωκομματικά. Τέτοια λάθη σκιαγραφούν προσωπικότητες που, όπως αναφέρεις θα μπορούσαν να αναδειχτούν σε ενθικής και όχι μόνο εμβέλειας ηγέτες;

Εθνικής εμβέλειας κίνηση είναι το γράμμα του '40. Είναι ο δημοκρατικός δρόμος και η ουδετερότητα που εισηγήθηκε το 1945. Όσο για την αποχή του '46, ήταν επιλογή ενός ευρύτερου δημοκρατικού τόξου απέναντι στη μεταβαρκιζιανή τρομοκρατία. Δεν ήταν μόνο ο Ζαχαριάδης που απείχε. Απείχαν ο Καρτάλης, ο Τσουδερός, ο Καφαντάρης, ο Σοφιανόπουλος και άλλοι. Και στον Εμφύλιο, η γραμμή όλο το '47 ήταν να αποφευχθεί η κλιμάκωση και να πάμε σε εθνική συνεννόηση. Έλεγε τότε το ΚΚΕ ότι το αντάρτικο είναι αποτέλεσμα της τρομοκρατίας, σταματήστε να σταματήσουμε. Και το πλήρωσε με την τελική έκβαση του Εμφυλίου, γιατί αυτός που ήταν πραγματικά αποφασισμένος να χυθεί αίμα ήταν η αντίδραση. Από την άλλη βέβαια, η στάση του Ζαχαριάδη στα εσωκομματικά μετά την ήττα, το ότι έριξε τις ευθύνες του στον Σιάντο και στον Μάρκο και κατάπνιξε κάθε κριτική φωνή, είναι ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο. Είναι οι αντιφάσεις που λέγαμε.

-Γιατί επιμένεις στα γεγονότα της Τασκένδης; Σε τι βοηθούν στην κατανόηση της περιόδου, δεδομένου ότι εκτυλίχθηκαν εκτός Ελλάδας, δηλαδή εκτός της διακεκαυμένης ιστορικής ζώνης του τόπου;

Με την ανατροπή του Ζαχαριάδη ξεριζώθηκε διά της βίας από τον κομματικό κορμό ένα ολόκληρο κομμάτι του κομμουνιστικού κινήματος. Δεν είχαν δικαίωμα να το κάνουν αυτό σε τόσες χιλιάδες εξόριστους αγωνιστές. Οι ζαχαριαδικοί της Τασκένδης υπερασπίστηκαν τρία πράγματα: την εσωκομματική δημοκρατία, την αυτονομία του ΚΚΕ απέναντι στο ΚΚΣΕ και την αντίσταση στον εκφυλισμό της σοσιαλιστικής εξουσίας, στον οποίο είχε υποκύψει η αντιζαχαριαδική ηγεσία της οργάνωσής τους. Είχαν το κουράγιο να κάνουν αυτή τη ρήξη σε σοβιετικό έδαφος και το κυνήγι που υπέστησαν θυμίζει την Ελλάδα του '61. Θεωρώ ότι, με βάση τις ιστορικές αξίες της κομμουνιστικής ανανέωσης, τους αξίζει κάθε αναγνώριση, ανεξάρτητα αν διαφωνεί κάποιος με τις θέσεις τους.

* Τα γεγονότα της Τασκένδης ανατρέπουν το πορτρέτο του Ζαχαριάδη που επιχειρείς να φιλοτεχνήσεις. Οι αντιζαχαριαδικοί αντιδρούν απέναντι στους καταναγκασμούς του εσωκομματικού μηχανισμού. Ο Ζαχαριάδης χρησιμοποίησε τους μηχανισμούς και μάλιστα πολύ σκληρά. Πώς διαχειρίζεσαι αυτή την αντίφαση;

Η ανάγνωση αυτή είναι λάθος. Εξουσία στην Τασκένδη ήταν οι αντιζαχαριάδικοι, με τη στήριξη των σοβιετικών. Από εκεί ξεκινάει η αμφισβήτηση του Ζαχαριάδη. Λένε σωστά πράγματα κατά τη γνώμη μου για τη γραμμή του ΚΚΕ, έχουν ένα εξαιρετικό μυαλό στην ηγεσία τους, τον Πάνο Δημητρίου, αλλά παράλληλα εμφανίζουν και τις χειρότερες εκδηλώσεις της απολυταρχικής σοβιετικής εξουσίας μέσα στους πρόσφυγες. Το ιστορικό κείμενο - έκκληση των στελεχών της Τασκένδης, πάνω στο οποίο πάτησαν οι Σοβιετικοί για να ανατρέψουν τον Ζαχαριάδη, το υπογράφει και κάποιος που σύμφωνα με Δημητρίου ήταν ο σταθμάρχης της KGB στην ελληνική κοινότητα της Τασκένδης. Νομίζω ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε το ποιος ήταν ο μηχανισμός εκεί.


* Οι εσωκομματικές διχογνωμίες, που με τόσες λεπτομέρειες περιγράφεις, έχουν κάτι να μας διδάξουν;

Η πρόθεση του βιβλίου είναι να αναδείξει τις αντιφάσεις της κομματικής εξουσίας στις τότε συνθήκες. Αυτό αφορά τόσο την εξουσία του Ζαχαριάδη, όσο και την εξουσία των επιγόνων του. Σήμερα η Αριστερά λειτουργεί πολύ πιο ανοιχτά. Το δομικό της πρόβλημα είναι ο παραγοντισμός, όχι η εσωκομματική καταστολή. Ωστόσο, διαβάζοντας και γράφοντας, συνειδητοποίησα ότι οι προκαταλήψεις, ο δογματισμός, η απολυτοποίηση της αντίθετης άποψης, η παρέκκλιση από τις δημοκρατικές αρχές είναι πάντα εύκολοι τρόποι να λύνουμε σύνθετα πολιτικά και κομματικά προβλήματα. Ανεξάρτητα από τις εκάστοτε συνθήκες.


* Γιατί θεωρείς ότι πρέπει να διαβαστεί το βιβλίο σου, σήμερα ειδικά;

Θεώρησα ότι αν αυτά που με κέντρισαν διαβάζοντας, τα έβαζα σε μια σειρά και τα έγραφα, θα μπορούσαν να κεντρίσουν και άλλους. Είμαστε αριστεροί, διψάμε για Ιστορία και κριτική σκέψη, γιατί έχουμε το σαράκι να επανεξετάζουμε συνεχώς την πολιτική μας ταυτότητα. Το βιβλίο δεν αναζητά πολιτική δικαίωση. Η μεγαλύτερη δικαίωση είναι να μου πουν ότι διαβάζεται ευχάριστα.

Η ΑΥΓΗ
30/11/2014



Δείτε επίσης:

- Νίκος Ζαχαριάδης: Ολοι ξέρανε για την ιστορία, κανένας δεν μίλησε!  Βαθύ Κόκκινο
- Τα τρία γράμματα του Νίκου Ζαχαριάδη Ριζοσπάστης


Πηγές
- Ιστοσελίδες εκδοτών
- ΕΚΕΒΙ - Biblionet
- Βιβλιοπωλείο Πολιτεία
-Ιστοσελίδα Vivlioasi